آیا بدون قرارداد آوسبیلدونگ می‌توان ویزای آلمان گرفت؟

مقدمه: پاسخ کوتاه به یک سؤال تعیین‌کننده

سؤال «آیا بدون قرارداد آوسبیلدونگ می‌توان ویزای آلمان گرفت؟» یکی از پرتکرارترین پرسش‌های متقاضیان ایرانی در سال ۲۰۲۵ است؛ و پاسخ کوتاه آن را باید در بند ۱۶ قانون اقامت آلمان (Aufenthaltsgesetz / AufenthG) جست‌وجو کرد. طبق پرتال رسمی BAMF و درگاه «Make it in Germany»، برای صدور ویزای §16a (ویزای آوسبیلدونگ) داشتن یک قرارداد امضاءشده یا پیشنهاد رسمی (Ausbildungsplatzzusage) از یک کارفرمای آلمانی ضروری است.

با این حال، سه مسیر استثنایی وجود دارد که در ادامه به تفصیل بررسی می‌شوند: ویزای اقدامات آمادگی (§16f AufenthG)، ویزای جست‌وجوی کار (§17 AufenthG)، و ویزای دورهٔ زبان با تغییر هدف (Umwandlung des Aufenthaltszwecks). این مقاله پایه‌های حقوقی، شرایط عملی، مدارک، هزینه‌ها و دام‌های رایج هر مسیر را برای متقاضیان ایرانی به‌طور کامل توضیح می‌دهد و در پایان یک چک‌لیست اجرایی برای اقدام ارائه می‌کند.

طبق اعلام رسمی دولت فدرال آلمان در پرتال deutschland.de (اکتبر ۲۰۲۵)، آلمان با ۸۴ میلیون نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین کشور اتحادیهٔ اروپا است و دولت صدراعظم فریدریش مرتس مهاجرت کاری را به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۵ معرفی کرده است. این موضوع به‌معنای گشوده‌تر شدن درها برای متقاضیان واقعی آوسبیلدونگ، حتی بدون داشتن قرارداد اولیه است.

۱. پایهٔ حقوقی ویزای آوسبیلدونگ در سال ۲۰۲۵

۱.۱. بندهای کلیدی قانون اقامت (AufenthG)

ویزای آوسبیلدونگ در آلمان بر پایهٔ سه بند اصلی از قانون اقامت صادر می‌شود که هر کدام به مرحله‌ای متفاوت در مسیر مهاجرت کاری مربوط هستند:

• §16a AufenthG – ویزای اصلی آوسبیلدونگ برای آموزش‌های دوگانه (duale Ausbildung) و آموزش‌های مدرسه‌ای (Schulische Ausbildung). این بند اصلی‌ترین مسیر حقوقی است.
• §16f AufenthG – ویزای اقدامات آمادگی (Qualifizierungsmaßnahmen)، شامل دوره‌های زبان آلمانی و دوره‌های شناسایی حرفه (Berufsanerkennung). این مسیر مناسب متقاضیانی است که هنوز قرارداد ندارند.
• §17 AufenthG – ویزای جست‌وجوی کار یا آموزش، با مدت اقامت حداکثر ۶ ماه. این مسیر محدودیت‌هایی برای آوسبیلدونگ دارد.

طبق توضیحات رسمی BAMF، هدف از این سه بند تفکیک سه مرحلهٔ متفاوت است: آمادگی، جست‌وجو، و اجرای آموزش. در عمل، تقریباً تمام متقاضیان ایرانی که از سفارت آلمان در تهران وقت می‌گیرند، باید مسیر §16a یا §16f را طی کنند. متن کامل قانون را می‌توانید در پرتال رسمی gesetze-im-internet.de مطالعه کنید.

۱.۲. تفاوت «قرارداد» با «پیشنهاد رسمی» (Ausbildungsplatzzusage)

یکی از نقاط ابهام متقاضیان، تفاوت میان دو سند زیر است که در جدول ۱ به‌طور خلاصه بیان شده است:

نکتهٔ مهم: بر اساس اعلام رسمی پرتال «Make it in Germany» (make-it-in-germany.com)، سفارت آلمان به‌طور رسمی اعلام کرده است که پیشنهاد رسمی کارفرما (Ausbildungsplatzzusage) در بسیاری از موارد به‌عنوان سند کافی برای صدور ویزای §16a پذیرفته می‌شود، مشروط بر اینکه سربرگ رسمی شرکت، امضای مدیرعامل یا مدیر منابع انسانی، و تاریخ مشخص داشته باشد. اما تصمیم نهایی با افسر ویزا است و نمی‌توان تضمینی داد.

۲. سه سناریوی واقعی برای متقاضی ایرانی

۲.۱. سناریوی اول: با قرارداد یا پیشنهاد رسمی (مسیر اصلی)

این مسیر استاندارد توصیه‌شده توسط BAMF است و بالاترین شانس موفقیت را دارد. طبق اعلام رسمی پرتال arbeitsagentur.de، مراحل به ترتیب زیر است:

1. جست‌وجوی موقعیت آوسبیلدونگ در پرتال رسمی Bundesagentur für Arbeit به آدرس arbeitsagentur.de. در تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۵، صدها آگهی فعال از جمله موقعیت‌های زیر قابل مشاهده بود:
   • Ausbildung zum Pflegefachmann / zur Pflegefachfrau در بیمارستان ساکسن در رودویش (Sächsisches Krankenhaus Rodewisch) – بدون محدودیت زمانی.
   • Ausbildung Friseur/in در Jasmin Härzer Friseurmeisterin در Wettin-Löbejün.
   • Ausbildung در Justizvollzuges Wolfenbüttel، نیدرزاکسن.
   • موقعیت‌های متعدد در کیل (Kiel) و دیگر شهرها.
2. ارسال رزومه و مکاتبه با کارفرما (به زبان آلمانی).
3. مصاحبهٔ آنلاین (معمولاً از طریق Zoom، Teams یا تلفن).
4. دریافت پیشنهاد رسمی یا قرارداد.
5. رزرو وقت سفارت و ارائهٔ مدارک.

طبق گزارش رسمی deutschland.de، سرمایه‌گذاری خارجی در آلمان در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۵۰ درصد رشد داشته و به ۸۶ میلیارد یورو رسیده است. این رشد اقتصادی به‌طور مستقیم به افزایش تقاضای کارفرمایان برای جذب کارآموزان بین‌المللی منجر شده است.

۲.۲. سناریوی دوم: بدون قرارداد، اما با دورهٔ زبان آلمانی (ویزای §16f)

طبق اعلام رسمی BAMF، اگر متقاضی مدرک زبان B1 یا B2 آلمانی نداشته باشد، می‌تواند برای ویزای دورهٔ زبان با هدف آمادگی برای آوسبیلدونگ اقدام کند. این ویزا معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه اعتبار دارد و در پایان، اگر متقاضی موفق به دریافت قرارداد آوسبیلدونگ شود، می‌تواند در داخل آلمان به ویزای §16a تبدیل کند. این مسیر بدون نیاز به قرارداد اولیه امکان‌پذیر است و یکی از امن‌ترین راه‌ها برای ورود به آلمان محسوب می‌شود.

برای این مسیر مدارک زیر لازم است:

• ثبت‌نام در یک دورهٔ زبان آلمانی در آلمان (حداقل ۲۰ ساعت در هفته، در یک مؤسسهٔ رسمی مانند Goethe-Institut یا VHS).
• اثبات تمکن مالی (Sperrkonto یا گواهی مالی) به مبلغ حدود ۱۱۲۰۸ یورو در سال ۲۰۲۵ (مبلغ رسمی اعلامی دولت آلمان، معادل ۹۳۴ یورو در ماه).
• بیمهٔ درمانی معتبر برای مدت اقامت.

۲.۳. سناریوی سوم: بدون قرارداد و بدون زبان (ویزای §17 جست‌وجوی کار)

ویزای §17 AufenthG برای جست‌وجوی کار یا آموزش صادر می‌شود و مدت اقامت آن ۶ ماه است. اما نکتهٔ بسیار مهم: این ویزا فقط برای متقاضیانی صادر می‌شود که مدرک دانشگاهی یا حرفه‌ای شناسایی‌شده دارند. برای اکثر موقعیت‌های آوسبیلدونگ (به‌ویژه آوسبیلدونگ پرستاری، مکانیک، آشپزی، و غیره)، این ویزا کاربرد مستقیم ندارد.

استثنا: اگر متقاضی بخواهد برای آوسبیلدونگ‌های بالاتر از سطح کارشناسی اقدام کند (مانند برخی دوره‌های تخصصی در حوزهٔ IT یا مهندسی)، ممکن است بتواند از مسیر §17 استفاده کند، اما باید مدرک زبان حداقل B1 و رزومهٔ قوی داشته باشد.

۳. مقایسهٔ انواع ویزا برای ایرانیان

منبع: تلفیقی از راهنمای رسمی BAMF و پرتال Make it in Germany (۲۰۲۵).

۴. مراحل عملی از تهران تا مونیخ

۴.۱. گام اول: ارزیابی مدارک تحصیلی

نخستین گام، ترجمهٔ رسمی مدارک تحصیلی به آلمانی یا انگلیسی است. مدارک تحصیلی ایرانی باید توسط یکی از دفاتر ترجمهٔ رسمی در ایران ترجمه شده و به تأیید سفارت آلمان برسد. برای آوسبیلدونگ‌های تخصصی (مانند پرستاری، پیراپزشکی، مهندسی)، ممکن است نیاز به ارزیابی توسط سازمان‌هایی مانند Anabin یا مرکز شناسایی حرفه‌ای (Anerkennungsstelle) باشد. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ شناسایی مدارک، به مقالهٔ معادل‌سازی مدارک تحصیلی در آلمان مراجعه کنید.

۴.۲. گام دوم: یادگیری زبان آلمانی

اکثر کارفرمایان آلمانی برای آوسبیلدونگ حداقل مدرک زبان B1 و برای آوسبیلدونگ‌های تخصصی B2 یا C1 نیاز دارند. متقاضیان ایرانی می‌توانند در مؤسسات زبان آلمانی در تهران (مثلاً Goethe-Institut Tehran) یا در دوره‌های آنلاین شرکت کنند. هزینهٔ هر سطح زبان در سال ۲۰۲۵ در ایران بین ۸ تا ۱۵ میلیون تومان است. آزمون رسمی Goethe-Zertifikat در سطوح مختلف بین ۱۲۰ تا ۳۵۰ یورو هزینه دارد. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ دوره‌های زبان، مقالهٔ یادگیری زبان آلمانی برای مهاجرت را مطالعه کنید.

۴.۳. گام سوم: جست‌وجوی آوسبیلدونگ در پرتال رسمی

پرتال رسمی Bundesagentur für Arbeit به آدرس arbeitsagentur.de بزرگ‌ترین پایگاه آگهی‌های آوسبیلدونگ در آلمان است. در تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۵، تنها در بخش جست‌وجوی آوسبیلدونگ این پرتال، صدها آگهی فعال در حوزه‌های مختلف قابل مشاهده بود. میانگین حقوق ماهانهٔ کارآموزان در سال ۲۰۲۵ بسته به شغل و منطقه بین ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ یورو در ماه اول است و تا ۱۳۰۰ تا ۱۶۰۰ یورو در سال سوم افزایش می‌یابد (طبق اعلام رسمی tarifvertrag.de و وزارت کار آلمان).

برای آشنایی با پرطرفدارترین رشته‌ها در میان ایرانیان، مقالهٔ آوسبیلدونگ پرستاری در آلمان را بخوانید.

۴.۴. گام چهارم: رزرو وقت سفارت

پس از دریافت پیشنهاد رسمی، متقاضی باید از طریق پرتال سفارت آلمان در تهران وقت مصاحبه بگیرد. زمان انتظار در سال ۲۰۲۵ بسته به فصل بین ۴ تا ۱۲ هفته است. هزینهٔ ویزای §16a در سال ۲۰۲۵ معادل ۷۵ یورو است که در صورت رد ویزا قابل استرداد نیست.

۴.۵. گام پنجم: مصاحبه و ارائهٔ مدارک

در مصاحبهٔ سفارت، افسر ویزا معمولاً سؤالات زیر را می‌پرسد:

• چرا آلمان را برای آوسبیلدونگ انتخاب کرده‌اید؟
• آیا با شرکت آلمانی قرارداد دارید؟
• برنامهٔ شما پس از پایان آوسبیلدونگ چیست؟
• آیا تمکن مالی کافی دارید؟

طبق تجربهٔ متقاضیان ایرانی، پاسخ شفاف به سؤال اول و دوم نقش تعیین‌کننده در صدور ویزا دارد. اگر افسر ویزا متقاعد شود که متقاضی واقعاً قصد اقامت موقت و آموزش دارد (نه مهاجرت دائم)، معمولاً ویزا صادر می‌شود.

۵. مدارک مورد نیاز (چک‌لیست)

طبق فهرست رسمی سفارت آلمان، مدارک زیر برای ویزای §16a لازم است:

• پاسپورت معتبر (حداقل ۶ ماه اعتبار و دو صفحهٔ خالی)
• دو قطعه عکس بیومتریک (طبق استاندارد سفارت)
• فرم درخواست ویزا (به‌صورت کامل پر شده و امضاءشده)
• قرارداد آوسبیلدونگ یا پیشنهاد رسمی (Ausbildungsplatzzusage) با سربرگ و امضا
• رزومه (به زبان آلمانی، ترجیحاً در قالب Europass)
• مدرک زبان آلمانی (حداقل B1، ترجیحاً B2)
• مدارک تحصیلی (ترجمهٔ رسمی‌شده توسط مترجم رسمی دادگستری)
• گواهی تمکن مالی (Sperrkonto به مبلغ ۱۱۲۰۸ یورو برای یک سال)
• بیمهٔ درمانی مسافرتی (برای ۹۰ روز اول، سپس بیمهٔ عمومی آلمان)
• مدرک اقامت در آلمان (قرارداد اجاره یا رزرو هتل برای روزهای اول)
• انگیزه‌نامه (Motivationsschreiben، ۱ تا ۲ صفحه به آلمانی)
• گواهی عدم سوءپیشینه (برای آوسبیلدونگ‌های مرتبط با کودکان یا بخش دولتی)

برای جزئیات بیشتر دربارهٔ مدارک مورد نیاز، مقالهٔ مدارک ویزای کاری آلمان را مطالعه کنید.

۶. هزینه‌ها و زمان‌بندی (سال ۲۰۲۵)

منبع: اعلام رسمی سفارت آلمان تهران و Bundesagentur für Arbeit (اکتبر ۲۰۲۵).

زمان‌بندی واقع‌بینانه برای متقاضی ایرانی:

• ۶ تا ۱۲ ماه: آماده‌سازی مدارک و زبان (اگر از صفر شروع کنید).
• ۳ تا ۶ ماه: جست‌وجوی آوسبیلدونگ و مصاحبه با کارفرما.
• ۱ تا ۳ ماه: انتظار برای وقت سفارت.
• ۲ تا ۶ هفته: بررسی پرونده و صدور ویزا.

در مجموع، از صفر تا ورود به آلمان بین ۱۲ تا ۲۴ ماه زمان لازم است. برای آگاهی از هزینه‌های زندگی در آلمان، به مقالهٔ هزینه‌های زندگی در آلمان ۲۰۲۵ مراجعه کنید.

۷. دام‌های رایج که منجر به رد ویزا می‌شوند

طبق گزارش‌های رسمی BAMF و تجربهٔ وکلای مهاجرت، اشتباهات زیر بیشترین علت رد ویزای ایرانیان در سال ۲۰۲۵ بوده‌اند:

۷.۱. ارائهٔ ایمیل به‌جای قرارداد رسمی

اگر کارفرما فقط یک ایمیل یا پیام واتس‌اپ تأیید کرده باشد، سفارت معمولاً ویزا صادر نمی‌کند. حتماً باید سند رسمی با سربرگ شرکت، امضای مدیر، و تاریخ مشخص ارائه شود.

۷.۲. نداشتن مدرک زبان کافی

اگر مدرک زبان شما زیر B1 باشد، شانس ویزا به‌شدت کاهش می‌یابد. برای آوسبیلدونگ‌های تخصصی (پرستاری، IT، مهندسی)، B2 یا C1 لازم است.

۷.۳. ناهماهنگی بین رشتهٔ تحصیلی و آوسبیلدونگ

اگر مثلاً مدرک لیسانس مهندسی دارید ولی برای آوسبیلدونگ آشپزی اقدام می‌کنید، باید در انگیزه‌نامه دلیل منطقی ارائه دهید. در غیر این صورت، افسر ویزا ممکن است مشکوک به قصد مهاجرت دائم شود.

۷.۴. تمکن مالی ناکافی

سفارت آلمان در سال ۲۰۲۵ مبلغ دقیق ۱۱۲۰۸ یورو را برای یک سال الزامی کرده است. اگر گواهی بانکی شما کمتر باشد، ویزا رد می‌شود. این مبلغ باید در Sperrkonto (حساب مسدودشده) یا به‌صورت گواهی رسمی بانک باشد.

۷.۵. انتخاب آوسبیلدونگ‌های اشباع‌شده

برخی رشته‌ها (مانند آرایشگری زنانه در برخی شهرها یا فروشندگی) بازار کار محدودی دارند و کارفرمایان کمتری مایل به جذب کارآموز خارجی هستند. بهتر است رشته‌هایی انتخاب شود که در لیست کمبود نیروی کار (Fachkräftemangel) آلمان قرار دارند.

۷.۶. ناقص بودن مدارک

حتی یک مدرک ناقص می‌تواند منجر به رد ویزا شود. توصیه می‌شود قبل از وقت سفارت، چک‌لیست مدارک را با دقت مرور کنید.

۷.۷. مشکل در اثبات بازگشت به ایران

یکی از نگرانی‌های اصلی افسران ویزا، اطمینان از بازگشت متقاضی پس از پایان آوسبیلدونگ است. اگر متقاضی سابقهٔ سفرهای متعدد به خارج از کشور نداشته باشد یا نتواند وابستگی‌های خود در ایران (مانند خانواده، شغل، ملک) را اثبات کند، ممکن است ویزا رد شود.

برای آگاهی از بهترین رشته‌ها، مقالهٔ بهترین آوسبیلدونگ‌ها برای ایرانیان را بخوانید.

۸. سوالات متداول

سؤال ۱: آیا با مدرک دیپلم ایرانی می‌توانم برای آوسبیلدونگ اقدام کنم؟

بله. اکثر آوسبیلدونگ‌ها در آلمان حداقل مدرک دیپلم متوسطه یا معادل آن را نیاز دارند. دیپلم ۱۲ سالهٔ ایران معمولاً پذیرفته می‌شود. اما برای آوسبیلدونگ‌های فنی یا پزشکی، ممکن است نیاز به ارزیابی توسط مراجع آلمانی (مانند Anabin) باشد. طبق اعلام رسمی دولت آلمان در deutschland.de، آلمان به‌عنوان یکی از اقتصادهای بزرگ جهان به نیروی کار ماهر نیاز دارد و مدارک ایرانی در سال‌های اخیر راحت‌تر از گذشته پذیرفته می‌شوند.

سؤال ۲: آیا با ویزای §16f می‌توانم بعداً به §16a تبدیل کنم؟

بله، ولی تنها در صورتی که:

• در دورهٔ زبان آلمانی به سطح B1 یا B2 رسیده باشید.
• موفق به دریافت قرارداد آوسبیلدونگ شوید.
• تمکن مالی شما برای مدت باقی‌مانده کافی باشد.

تبدیل ویزا از §16f به §16a در داخل آلمان معمولاً توسط ادارهٔ مهاجرت (Ausländerbehörde) شهر مقصد انجام می‌شود و ۴ تا ۸ هفته زمان می‌برد. این فرآیند در سال ۲۰۲۵ به‌طور رسمی توسط BAMF تسهیل شده است.

سؤال ۳: آیا می‌توانم با ویزای توریستی به آلمان بروم و از آنجا برای آوسبیلدونگ اقدام کنم؟

بله، ولی توصیه نمی‌شود. اگر با ویزای توریستی وارد آلمان شوید، تغییر هدف اقامت از توریستی به آوسبیلدونگ بسیار دشوار است و معمولاً نیاز به خروج و بازگشت با ویزای جدید دارد. بهتر است از ابتدا با ویزای مناسب اقدام کنید تا در وقت و هزینه صرفه‌جویی شود.

سؤال ۴: اگر کارفرما قرارداد من را فسخ کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر کارفرما در طول آوسبیلدونگ قرارداد را فسخ کند، شما 6 ماه فرصت دارید تا کارفرمای جدید پیدا کنید. در غیر این صورت، ویزا باطل می‌شود و باید آلمان را ترک کنید. طبق آمار رسمی BAMF در سال ۲۰۲۴، حدود ۲۰ درصد از کارآموزان خارجی در سال اول قرارداد خود را به دلایل مختلف (عدم تناسب با محیط کار، مشکلات زبانی، یا تغییر شرایط کارفرما) از دست می‌دهند.

سؤال ۵: آیا بعد از آوسبیلدونگ می‌توانم در آلمان بمانم؟

بله. پس از پایان موفق آوسبیلدونگ، شما می‌توانید:

• برای ۱۸ ماه اقامت برای جست‌وجوی کار (§20 AufenthG) درخواست دهید.
• در صورت یافتن کار مرتبط با آوسبیلدونگ، به اقامت کاری تبدیل کنید.
• پس از ۲ سال کار تمام‌وقت و پرداخت حق بیمه، برای اقامت دائم (Niederlassungserlaubnis) اقدام کنید.
• در صورت داشتن سابقهٔ کاری کافی (معمولاً ۵ سال)، پاسپورت آلمانی دریافت کنید.

برای آشنایی با مسیرهای اقامت دائم، مقالهٔ اقامت دائم آلمان را مطالعه کنید.

سؤال ۶: آیا همسر و فرزندانم می‌توانند همراهم بیایند؟

طبق §29-30 AufenthG، اگر آوسبیلدونگ شما بیش از یک سال طول بکشد (که معمولاً این‌طور است)، می‌توانید برای الحاق خانواده (Familiennachzug) اقدام کنید. اما باید اثبات کنید که توانایی مالی حمایت از خانواده را دارید (معمولاً ۲۰٪ بیشتر از Sperrkonto عادی). این مسیر پس از ورود به آلمان و دریافت اقامت اولیه امکان‌پذیر است.

۹. منابع رسمی

برای مطالعهٔ بیشتر و به‌روز، به منابع رسمی زیر مراجعه کنید:

• BAMF (ادارهٔ فدرال مهاجرت و پناهندگی): www.bamf.de
• Make it in Germany (پرتال رسمی مهاجرت کاری دولت آلمان): www.make-it-in-germany.com
• Bundesagentur für Arbeit (پرتال جست‌وجوی آوسبیلدونگ): www.arbeitsagentur.de و web.arbeitsagentur.de/ausbildungssuche
• Auswärtiges Amt (وزارت امور خارجهٔ آلمان): www.auswaertiges-amt.de
• Bundesministerium des Innern (وزارت کشور): www.bmi.bund.de
• Deutschland.de (پرتال رسمی دولت فدرال): www.deutschland.de
• سفارت آلمان در تهران: www.teheran.diplo.de
• متن کامل قانون اقامت (AufenthG): www.gesetze-im-internet.de/aufenthg

۱۰. سلب مسئولیت

این مقاله در اکتبر ۲۰۲۵ بر اساس منابع رسمی دولت آلمان و اطلاعات موجود در پرتال‌های BAMF، Make it in Germany، Bundesagentur für Arbeit و deutschland.de تهیه شده است. با این حال:

• قوانین مهاجرت آلمان ممکن است هر سال تغییر کنند. حتماً پیش از اقدام نهایی، اطلاعات را از پرتال‌های رسمی BAMF و Make it in Germany بررسی کنید.
• این مقاله جایگزین مشاورهٔ حقوقی با وکیل مهاجرت یا مشاور رسمی نیست. برای پرونده‌های پیچیده، حتماً با یک وکیل یا مشاور رسمی مشورت کنید.
• شرایط هر پرونده با مورد دیگر متفاوت است و تصمیم نهایی با سفارت آلمان و ادارهٔ مهاجرت مقصد است.
• اعداد و ارقام ذکرشده (به‌ویژه هزینه‌ها، حقوق، و تمکن مالی) ممکن است در طول سال ۲۰۲۵ یا اوایل ۲۰۲۶ تغییر کنند.
• منبع اصلی آمارهای کلی دربارهٔ آلمان، پرتال رسمی deutschland.de است که در تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۵ بازبینی شده است.