برای دریافت ویزای آوسبیلدونگ آلمان، شما باید در روز مصاحبه سفارت گواهی بیمه مسافرتی معتبر برای ۹۰ روز اول اقامت ارائه دهید. این بیمه فقط تا روز اول آغاز قرارداد آوسبیلدونگ معتبر است؛ از همان روز، کارفرما موظف است شما را در یک صندوق بیمه قانونی (Gesetzliche Krankenkasse) ثبتنام کند و حق بیمه را از حقوق شما کسر نماید. اگر قرارداد آوسبیلدونگ شما تأخیر داشته باشد یا کارفرما انرکنونگ را انجام ندهد، شما در آلمان بدون پوشش بیمهی معتبر بمانید که میتواند منجر به انقضای ویزا یا جریمه شود.
بررسی کامل
چرا بیمه مسافرتی برای کل دوره آوسبیلدونگ کافی نیست؟
بیمه مسافرتی (Reisekrankenversicherung) برای اقامتهای کوتاهمدت و هدف گردشگری طراحی شده است. طبق مقررات سفارت آلمان در تهران و مقررات قانون اقامت (§ 5 AufenthG)، متقاضیان ویزای کار و آوسبیلدونگ باید پوشش بیمهی داشته باشند که معیارهای بیمه قانونی آلمان (SGB V) را برآورده کند. بیمههای مسافرتی معمولاً موارد زیر را پوشش نمیدهند:
مراقبتهای پیشگیرانه و چکآپهای دورهای
درمانهای دندانی پیشرفته و ارتودنسی
بارداری و زایمان
بیماریهای مزمن و پیشین (Pre-existing conditions)
مراقبتهای طولانیمدت و پرستاری
بنابراین، همانطور که در سایت رسمی Make it in Germany التأکید شده، از روز اول کار، عضویت در بیمه قانونی الزامی است و کارفرما نیمی از حق بیمه را میپردازد.
الزامات سفارت آلمان در تهران برای مصاحبه ویزای آوسبیلدونگ
بر اساس چکلیست رسمی سفارت آلمان در تهران (نسخه ۲۰۲۶)، مدارک بیمه مورد نیاز عبارتند از:
گواهی بیمه مسافرتی معتبر برای کل منطقه شینگن، با حداقل پوشش ۳۰،۰۰۰ یورو
اعتبار زمانی: از روز ورود تا آلمان تا حداقل ۹۰ روز (۳ ماه)
پوشش: اورژانس، بستری بیمارستانی، انتقال پزشکی، و فوت
شرکت بیمه معتبر: باید در لیست شرکتهای پذیرفته شده سفارت باشد (مانند ADAC، HanseMerkur، ERGO، DR-WALTER، Allianz Travel)
نکته مهم: سفارت در مصاحبه ممکن است بپرسد «پس از ۹۰ روز اول چگونه بیمه میشوید؟» — پاسخ صحیح: «کارفرما من از روز اول قرارداد مرا در یک Krankenkase قانونی انرکنونگ میکند.»
انرکنونگ (Anmeldung) در بیمه قانونی: وظیفه کارفرما
طبق قانون امنیت اجتماعی آلمان (SGB IV)، کارفرما موظف است در طول ۶ هفته اول از شروع قرارداد، کارآموز را در یک صندوق بیمه قانونی ثبتنام کند. مراحل به شرح زیر است:
انتخاب Krankenkasse: کارآموز میتواند از بین بیش از ۹۰ صندوق بیمه قانونی (مانند AOK، TK، Barmer، DAK، Techniker) یکی را انتخاب کند
فرم عضویت (Mitgliedsantrag): کارفرما این فرم را پر کرده و امضا میکند
ارسال به صندوق بیمه: کارفرما فرم را به صندوق بیمه انتخابی ارسال میکند
دریافت کارت بیمه (Versichertenkarte / eGK): معمولاً در ۲ تا ۳ هفته اول صادر میشود
شروع کسر حق بیمه: از ماه اول حقوق، ۱۴.۶٪ (نرخ ۲۰۲۶) + نرخ اضافه صندوق (Zusatzbeitrag، میانگین ۱.۶٪) از حقوق براتو (Brutto) کسر میشود؛ نیمی توسط کارفرما و نیمی توسط کارآموز پرداخت میشود
جدول: مقایسه حق بیمه ۲۰۲۶ (تقریبی)
جزئیات
نرخ ۲۰۲۶
سهم کارفرما
سهم کارآموز
حق بیمه پایه (Allgemeiner Beitragssatz)
۱۴.۶٪
۷.۳٪
۷.۳٪
نرخ اضافه میانگین (Zusatzbeitrag)
~۱.۶٪
۰.۸٪
۰.۸٪
مجموع تقریبی
~۱۶.۲٪
~۸.۱٪
~۸.۱٪
منبع: Bundesministerium für Gesundheit، نرخهای ۲۰۲۶. نرخ اضافه هر صندوق سالانه متفاوت است.
اگر کارفرما انرکنونگ را انجام ندهد چه میشود؟
این یکی از رایجترین مشکلات است. اگر کارفرما در ۶ هفته اول انرکنونگ نکند:
کارفرما میتواند جریمه شود و بابت هزینههای پزشکی شما مسئول باشد
شما میتوانید مستقیماً به یک Krankenkasse مراجعه کرده و عضویت اجباری (Pflichtversicherung) درخواست دهید
در صورت بروز بیماری، صندوق بیمه هزینهها را پرداخت میکند و بعداً از کارفرما مطالبه میکند
کارشناسان موسسه آلتین قلم امید در مرحله بررسی قرارداد آوسبیلدونگ، بندهای مربوط به انرکنونگ بیمه و زمانبندی آن را با شما مرور میکنند تا از مشکلات احتمالی پیشگیری شود.
بیمه خصوصی (Private Krankenversicherung - PKV): چه کسی میتواند انتخاب کند؟
بیمه خصوصی تنها برای گروههای زیر گزینه است:
کارآموزانی که حقوق براتو ماهانهشان از حد آستانه الزام بیمه (Versicherungspflichtgrenze) بالاتر است — این عدد برای سال ۲۰۲۶ برابر ۵،۷۷۵ یورو ماهانه (۶۹،۳۰۰ یورو سالانه) است
کارآموزان بالای ۳۰ سال که قبلاً در بیمه خصوصی بودهاند
خودکاران و کارآموزان آزاد (Freie Berufe)
برای اکثر کارآموزان آوسبیلدونگ (حقوق معمولاً ۸۰۰ تا ۱،۴۰۰ یورو)، بیمه خصوصی گزینهای نیست و باید در بیمه قانونی بمانند.
زمانبندی: از ورود تا آلمان تا فعالسازی بیمه قانونی
مرحله
بازه زمانی
اقدام
ورود به آلمان
روز ۱
فعالسازی بیمه مسافرتی
ثبت آدرس (Anmeldung bei der Meldebehörde)
تا ۱۴ روز
الزامی برای دریافت شماره مالی و بیمه
دریافت شماره مالی (Steuer-ID)
۲ تا ۴ هفته
به صورت خودکار پستی میشود
شروع قرارداد آوسبیلدونگ
طبق قرارداد (معمولاً ۱ سپتامبر یا ۱ آگوست)
کارفرما انرکنونگ را آغاز میکند
دریافت کارت بیمه (eGK)
۲ تا ۳ هفته بعد از شروع
برای مراجعه به پزشک الزامی
نکات برای مصاحبه سفارت: سوالات رایج و پاسخهای پیشنهادی
سوال کنسول
پاسخ پیشنهادی
«بیمهتان چقدر اعتبار دارد؟»
«۹۰ روز از تاریخ ورود، تا زمانی که قرارداد آوسبیلدونگ آغاز شود و کارفرما مرا در بیمه قانونی ثبتنام کند.»
«چه اتفاقی میافتد اگر کارفرما ثبتنام نکند؟»
«من میدانم که کارفرما موظف قانونی است در ۶ هفته اول انرکنونگ کند. در صورت تقصیر، میتوانم مستقیماً به Krankenkasse مراجعه کنم.»
«کدام Krankenkasse را انتخاب میکنید؟»
«هنوز انتخاب نکردهام، اما از بین صندوقهای بزرگ مانند TK، AOK یا Barmer انتخاب خواهم کرد. کارفرما در این انتخاب راهنمایی میکند.»
«آیا بیمه مسافرتی بیماریهای پیشین را پوشش میدهد؟»
«خیر، اما از روز اول آوسبیلدونگ، بیمه قانونی تمام بیماریها را بدون شرط پیشین پوشش میدهد.»
نکات کلیدی و اعداد — جدول
مورد
جزئیات
منبع
حداقل پوشش بیمه مسافرتی
۳۰،۰۰۰ یورو
سفارت آلمان تهران
اعتبار بیمه مسافرتی برای ویزا
۹۰ روز اول اقامت
§ 5 AufenthG
شروع الزام بیمه قانونی
روز اول قرارداد آوسبیلدونگ
SGB V / SGB IV
مهلت کارفرما برای انرکنونگ
۶ هفته از شروع قرارداد
§ 172 SGB V
حق بیمه پایه ۲۰۲۶
۱۴.۶٪ (نصف بر عهده کارآموز)
Bundesministerium für Gesundheit
نرخ اضافه میانگین ۲۰۲۶
~۱.۶٪ (نصف بر عهده کارآموز)
GKV-Spitzenverband
آستانه درآمد برای بیمه خصوصی ۲۰۲۶
۵،۷۷۵ یورو ماهانه
BMAS
شماره اضطراری اروپا
۱۱۲
EU Directive
سوالات متداول
۱. آیا میتوانم با بیمه مسافرتی ایرانی (مثل بیمه آسیا، دانا، یا پاسارگاد) به سفارت بروم؟
خیر. سفارت آلمان در تهران فقط بیمههای شرکتهای بینالمللی معتبر را میپذیرد که در لیست شرکتهای پذیرفته شده قرار دارند. بیمههای ایرانی معمولاً پذیرفته نمیشوند. باید از شرکتهایی مثل DR-WALTER (Cap Student/Cap Working)، HanseMerkur، ADAC، ERGO یا Allianz Travel خریداری کنید. این شرکتها نمایندگی در ایران دارند یا آنلاین قابل خرید هستند.
۲. اگر قرارداد آوسبیلدونگ من ۱ اکتبر آغاز شود اما من ۱ سپتامبر به آلمان بروم، چه کنم؟
باید بیمه مسافرتی را از ۱ سپتامبر تا ۱ اکتبر (۳۰ روز) بخرید. از ۱ اکتبر، بیمه قانونی کارفرما آغاز میشود. اگر قرارداد شما ۱ آگوست است اما ۱ ژوئیه میروید، باید برای یک ماه کامل بیمه مسافرتی بخرید. نکته: برخی کارفرماها از روز اول قرارداد (حتی اگر دوره آموزشی بعداً آغاز شود) انرکنونگ میکنند؛ با کارفرما هماهنگ کنید.
۳. کارت بیمه (eGK) تا چند هفته طول میکشد و تا آن زمان چطور به پزشک مراجعه کنم؟
معمولاً ۲ تا ۳ هفته پس از ارسال فرم توسط کارفرما، کارت پستی میشود. در این فاصله، شما یک مدرک موقت عضویت (Mitgliedsbescheinigung) از صندوق بیمه دریافت میکنید که برای مراجعه به پزشک معتبر است. پزشک با این مدرک هزینه را مستقیماً با صندوق بیمه تسویه میکند.
۴. آیا باید خودم حق بیمه را از حقوقم کسر کنم یا کارفرما انجام میدهد؟
کارفرما به صورت خودکار حق بیمه (سهم کارآموز) را از حقوق براتو (Brutto) کسر کرده و به صندوق بیمه واریز میکند. شما نیازی به اقدام جداگانه ندارید. در فیش حقوقی (Lohnabrechnung) به صورت جداگانه مشخص است: «KV-Beitrag AN» (سهم کارآموز) و «KV-Beitrag AG» (سهم کارفرما).
۵. اگر در دوران آوسبیلدونگ بیمار شوم و نتوانم به کار بروم، حقوقم چطور میشود؟
در ۶ هفته اول بیماری، کارفرما ۱۰۰٪ حقوق را پرداخت میکند (Entgeltfortzahlung). از هفته ۷ تا ۷۸ هفته، صندوق بیمه قانونی بیمه بیماری (Krankengeld) را پرداخت میکند که معادل ۷۰٪ حقوق براتو (حداکثر ۹۰٪ حقوق نت) است. برای این منظور، پزشک باید AU-Bescheinigung (گواهی ناتوانی از کار) صادر کند و شما باید بلافاصله به کارفرما و صندوق بیمه تحویل دهید.
۶. آیا خانوادهام (همسر و فرزندان) نیز تحت پوشش بیمه من قرار میگیرند؟
بله، اگر همسر شما در آلمان کار نمیکند و درآمدی ندارد، میتواند به عنوان معیار خانواده (Familienversicherung) رایگان در بیمه قانونی شما مشمول شود. فرزندان تا ۱۸ سال (و تا ۲۵ سال اگر دانشجو باشند) نیز رایگان مشمول میشوند. برای این کار باید فرم عضویت خانواده را به صندوق بیمه بدهید.
۷. اگر بیمه مسافرتیام در دوران ۹۰ روزه منقضی شود اما قرارداد آوسبیلدونگ هنوز آغاز نشده باشد، چه باید کنم؟
این وضعیت ریسکدار است. باید بلافاصله با کارفرما تماس بگیرید و درخواست کنید انرکنونگ را زودتر آغاز کند. اگر کارفرما موافقت نکند، میتوانید مستقیماً به یک Krankenkasse مراجعه کرده و عضویت داوطلبانه (Freiwillige Versicherung) یا عضویت اجباری (اگر شرایط را دارید) درخواست دهید. در هر صورت، بدون پوشش بیمهی معتبر در آلمان بمانید، چون این میتواند باعث انقضای ویزا شود.
۸. تفاوت Krankenkasseهای مختلف چیست و کدام را انتخاب کنم؟
همه صندوقهای بیمه قانونی (AOK، TK، Barmer، DAK، Techniker، و...) پوشش پایه یکسانی دارند که توسط قانون (SGB V) تعیین میشود. تفاوتها در نرخ اضافه (Zusatzbeitrag)، خدمات اضافه (مثل درمانهای دندانی پیشرفته، طب جایگزین، دورههای پیشگیری ورزشی)، پشتیبانی زبانی (انگلیسی/فارسی)، و اپلیکیشن/سرویس آنلاین است. برای کارآموزان جدید، TK و Barmer به دلیل اپلیکیشن خوب و پشتیبانی انگلیسی محبوب هستند.
اطلاعات این مقاله بر اساس مقررات و ارقام سال ۲۰۲۶ گردآوری شده است. مقررات مهاجرتی، نرخهای بیمه، و الزامات سفارت ممکن است در طول سال تغییر کنند. پیش از هر اقدامی، لطفاً از طریق سایتهای رسمی Make it in Germany، Bundesagentur für Arbeit، و سفارت آلمان در تهران اطلاعات را تایید کنید. این مقاله مشاوره حقوقی یا مهاجرتی رسمی محسوب نمیشود و موسسه آلتین قلم امید مسئولیتی در قبال تغییرات احتمالی مقررات نمیپذیرد.
چه کسی میتواند در این مسیر کمک کند؟
موسسه آلتین قلم امید با ۱۵ سال سابقه در پذیرش تحصیلی آلمان، در مراحل زیر از شما پشتیبانی میکند:
بررسی قرارداد آوسبیلدونگ و بندهای بیمه/حقوق با مشاوره رایگان
راهنمایی برای انتخاب Krankenkasse مناسب و پر کردن فرم انرکنونگ
تهیه چکلیست کامل مدارک ویزا از جمله گواهی بیمه مسافرتی معتبر
پشتیبانی پس از ورود به آلمان برای ثبت آدرس، دریافت شماره مالی، و فعالسازی کارت بیمه
برای شروع فرآیند، میتوانید فرم درخواست مشاوره را پر کنید تا کارشناسان ما با شما تماس بگیرند.
توجه: اطلاعات این مقاله بر اساس منابع رسمی (BAMF، BMI، Auswärtiges Amt، Make it in Germany) گردآوری شده است. قوانین ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر اقدام، مقررات جاری را در سایتهای رسمی بررسی کنید. این مقاله جایگزین مشاورهٔ قانونی نیست؛ برای بررسی پروندهٔ خودت میتوانی مشاورهٔ رایگان موسسه آلتین قلم امید را بگیرید.
مشاورهٔ رایگان
پروندهات را به یک متخصص بسپار
موسسه آلتین قلم امید از سال 1390 در زمینهٔ اعزام دانشجو به ترکیه، آلمان، روسیه و چین فعال است. ارزیابی پرونده، انتخاب دانشگاه و پیشنهاد بورسیه در جلسهٔ اول رایگان انجام میشود.