ضمانت مالی کارفرما در آوسبیلدونگ آلمان و مقایسه با سیستم انگلستان
بررسی تخصصی حقوق کارآموز، بیمه و مسئولیتهای مالی کارفرما در آوسبیلدونگ آلمان در سال ۲۰۲۵ و مقایسه با سیستم Apprenticeship انگلستان.
۱۶ شهریور ۱۴۰۵·بهروزرسانی: ۴ مهر ۱۴۰۵·۱۲ دقیقه مطالعه
مقدمه و پاسخ مستقیم
اگر به دنبال «ضمانت مالی کارفرما» به سبک کشورهایی مانند کره جنوبی یا ژاپن (سپرده نقدی، ضمانتنامه بانکی یا بیمهنامه) هستید، باید بدانید که در آلمان چنین مکانیزمی به آن شکل وجود ندارد. به جای آن، سیستم آوسبیلدونگ آلمان کارفرما را موظف میکند تا در طول کل دوره (معمولاً ۲ تا ۳.۵ سال) حقوق ماهیانهای تحت عنوان Ausbildungsvergütung به کارآموز بپردازد، تمام سهم بیمههای اجتماعی او را بپردازد، و آموزش عملی مطابق با استانداردهای BBiG (Berufsbildungsgesetz) را تضمین کند. این تعهدات در قرارداد آموزشی مکتوب ثبت میشود و در صورت تخلف، نهادهایی مانند IHK و HwK و در نهایت دادگاه کار (Arbeitsgericht) حافظ منافع کارآموز هستند.
در مقابل، سیستم انگلستان (Apprenticeship) ساختار کاملاً متفاوتی دارد: دولت از سال ۲۰۱۷ با وضع Apprenticeship Levy (مالیات ۰.۵٪ برای شرکتهای بزرگ) و پرداخت یارانه ۹۵٪ هزینه آموزش برای شرکتهای کوچک، بخش عمده بار مالی را بر دوش گرفته و کارفرما تنها حقوق کارآموز و ۵٪ سهم آموزش را پرداخت میکند. این تفاوت ساختاری مستقیماً بر میزان حقوق، نوع پوشش بیمهای و امنیت شغلی کارآموزان تأثیر میگذارد.
بررسی کامل سیستم مالی آوسبیلدونگ آلمان
۱. سیستم دوگانه و نقش مالی کارفرما
بر اساس توضیحات رسمی پورتال Bundesagentur für Arbeit (آژانس کار فدرال آلمان) در صفحهی آموزش و آوسبیلدونگ، آلمان از سیستم آموزش دوگانه (Duales System) استفاده میکند. این سیستم آموزش تئوری در مدارس حرفهای (Berufsschule) و آموزش عملی در شرکت را با هم ترکیب میکند. کارفرما در این میان، صرفاً یک «استخدامکننده» نیست، بلکه مؤسسه آموزشی محسوب میشود و وظایف مالی و آموزشی مشخصی دارد:
پرداخت حقوق ماهیانه (Ausbildungsvergütung) که در طول سالهای آموزش افزایش مییابد
پرداخت کامل سهم کارفرمایی بیمههای اجتماعی (سلامت، مراقبت، بازنشستگی، بیکاری و حوادث)
ثبت قرارداد در IHK یا HwK و همکاری در آزمون نهایی (Abschlussprüfung)
۲. حقوق کارآموز (Ausbildungsvergütung) در سال ۲۰۲۵
برخلاف بسیاری از کشورها، آلمان «حداقل حقوق ملی آوسبیلدونگ» به صورت قانونی تعیینشده ندارد. در عوض، حقوق کارآموز از دو مسیر تعیین میشود:
الف. توافقهای جمعی کاری (Tarifverträge)
اکثر قریب به اتفاق دورههای آوسبیلدونگ تحت پوشش توافقهای جمعی صنایع مختلف هستند. ارقام تقریبی سال ۲۰۲۵ در مهمترین بخشها:
بخش عمومی (TVAöD): سال اول ≈ ۱٬۲۱۸ یورو، سال دوم ≈ ۱٬۲۶۸ یورو، سال سوم ≈ ۱٬۳۱۴ یورو (طبق توافقهای ۲۰۲۴/۲۰۲۵)
صنعت فلز و برق (IG Metall Tarifgebiet): سال اول ≈ ۱٬۰۸۰ یورو، سال دوم ≈ ۱٬۱۵۰ یورو، سال سوم ≈ ۱٬۲۵۰ یورو، سال چهارم ≈ ۱٬۳۰۰ یورو
صنعت ساختمان (Bau): سال اول ≈ ۹۵۰ یورو، سال دوم ≈ ۱٬۲۵۰ یورو، سال سوم ≈ ۱٬۵۵۰ یورو
مراقبت و پرستاری (Pflege TVAöD-Pflege): سال اول ≈ ۱٬۱۶۰ یورو، سال دوم ≈ ۱٬۲۲۰ یورو، سال سوم ≈ ۱٬۳۳۰ یورو
مهمانداری و گردشگری (DEHOGA): سال اول ≈ ۸۹۰ یورو، سال دوم ≈ ۹۵۰ یورو، سال سوم ≈ ۱٬۰۵۰ یورو
توجه: این ارقام بسته به ایالت (Bundesland)، منطقه و شرکت خاص ممکن است متفاوت باشند. برای اطلاعات دقیق و بهروز، پورتال Ausbildungssuche آژانس کار فدرال و همچنین وبسایت رسمی دولت فدرال در deutschland.de را بررسی کنید.
ب. پایه حقوقی: §17 BBiG
ماده ۱۷ قانون آموزش حرفهای (BBiG) بهروزرسانیشده در ۲۰۲۴، تصریح میکند که کارآموز باید «حقوق مناسب» دریافت کند. اگرچه عدد دقیقی ذکر نشده، اما افزایش سالانه و تناسب با شرایط بازار کار توسط رویه قضایی و توافقهای جمعی تضمین میشود.
۳. پوشش بیمههای اجتماعی کارآموز در آلمان
طبق قوانین تأمین اجتماعی آلمان (Sozialversicherungsrecht)، کارآموز آوسبیلدونگ از همان روز اول مشمول بیمههای زیر میشود و کارفرما موظف به پرداخت سهم مربوطه است:
نوع بیمه
پوشش
سهم کارفرما (تقریبی)
سهم کارآموز
بیمه سلامت (Krankenversicherung)
هزینههای درمان، بیمارستان، دارو
≈ ۷.۳٪ + سهم مکمل
≈ ۷.۳٪ + سهم مکمل
بیمه مراقبت (Pflegeversicherung)
مراقبت در سالمندی
≈ ۱.۵–۲.۰٪
≈ ۱.۷–۲.۳٪
بیمه بازنشستگی (Rentenversicherung)
حقوق بازنشستگی آینده
۹.۳٪
۹.۳٪
بیمه بیکاری (Arbeitslosenversicherung)
حمایت در بیکاری
۱.۳٪
۱.۳٪
بیمه حوادث (Unfallversicherung)
حوادث کاری و مسیر
۱۰۰٪
۰٪
نکته مهم: برخلاف بیمه سلامت، سهم بیمه مراقبت برای افراد بدون فرزند بالاتر است. در سال ۲۰۲۵، نرخها ممکن است بر اساس تصمیمات دولت فدرال تعدیل شوند.
۴. ضمانت مالی در عمل؛ چه چیزی واقعاً تضمین میشود؟
همانطور که اشاره شد، «ضمانت مالی» در آلمان به معنای سپرده یا ضمانتنامه بانکی نیست، بلکه مجموعهای از ابزارهای حقوقی، نهادی و قراردادی جایگزین آن شدهاند:
طبق §11 BBiG، این قرارداد باید حتماً شامل موارد زیر باشد:
نوع و هدف دقیق آموزش
مدت زمان آموزش (شروع و پایان)
شرح فعالیتها و اقدامات آموزشی
میزان و زمانبندی پرداخت حقوق
مدت مرخصی سالانه (حداقل ۲۴ روز کاری)
شرایط فسخ دوطرفه
ابزار دوم: چارچوب قانونی BBiG
مهمترین مواد قانونی:
§14 BBiG: تکلیف کارفرما به ارائه آموزش مطابق برنامه مصوب
§15 BBiG: وظایف کارآموز (حضور منظم، جدیت در یادگیری)
§17 BBiG: پرداخت حقوق مناسب و افزایش سالانه
§29 BBiG: نظارت دولتی از طریق IHK و HwK
ابزار سوم: نهادهای نظارتی
اتاقهای IHK (صنعت و بازرگانی) و HwK (حرفهای) نقش میانجی، ناظر و حافظ حقوق کارآموز را دارند. این نهادها:
قراردادهای آموزشی را ثبت و تأیید میکنند
بهصورت دورهای از محل آموزش بازدید میکنند
در صورت بروز اختلاف، میانجیگری میکنند
مجوز آموزش شرکتهای متخلف را لغو میکنند
۵. مقایسه ساختاری با سیستم انگلستان
سیستم Apprenticeship انگلستان تفاوتهای بنیادین با مدل آلمانی دارد. در ادامه مهمترین محورهای مقایسه را بررسی میکنیم:
الف. منبع اصلی تأمین مالی
ویژگی
آلمان 🇩🇪
انگلستان 🇬🇧
منبع اصلی بودجه
کارفرما (مستقیم)
دولت + کارفرما
سهم کارفرما از هزینه آموزش
≈ ۱۰۰٪
۰٪ (شرکتهای غیر-Levy) تا ۱۰۰٪ (Levy از حساب دیجیتال)
نقش دولت
نظارت و چارچوبسازی
تأمینکننده اصلی بودجه
ابزار مالی کلیدی
حقوق + بیمه
Apprenticeship Levy + یارانه
ب. Apprenticeship Levy (مالیات آموزش انگلستان)
از آوریل ۲۰۱۷، دولت انگلستان مالیات Apprenticeship Levy را برای شرکتهایی با حقوق و دستمزد سالانه بالای ۳ میلیون پوند وضع کرد. نرخ این مالیات ۰.۵٪ از کل حقوق پرداختی است. شرکتها میتوانند این مبلغ را از طریق حساب دیجیتال Digital Apprenticeship Service (DAS) برای تأمین هزینههای آموزش کارآموزان خود استفاده کنند.
برای شرکتهای کوچک (غیر-Levy)، دولت ۹۵٪ هزینههای آموزش را مستقیماً پرداخت میکند و شرکت فقط ۵٪ سهم دارد. این یارانه از سال ۲۰۲۴ با اصلاحات جدیدی همراه بوده و در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه دارد.
ج. حقوق کارآموز در انگلستان (۲۰۲۵)
حداقل دستمزد آوسبیلدونگ (Apprentice National Minimum Wage): از آوریل ۲۰۲۵، ۷.۵۵ پوند در ساعت
این نرخ برای همه سنین زیر ۱۹ سال و برای سال اول کارآموزان بالای ۱۹ سال اعمال میشود
پس از سال اول، کارآموزان بالای ۱۹ سال مشمول National Minimum Wage میشوند که در آوریل ۲۰۲۵ معادل ۸.۲۰ پوند (۱۸–۲۰ سال)، ۱۰.۰۰ پوند (۲۱+ سال) است
برای مقایسه، یک کارآموز آلمانی به طور متوسط حدود ۱٬۰۰۰ تا ۱٬۳۰۰ یورو در ماه (تقریباً ۸۵۰ تا ۱٬۱۰۰ پوند با نرخ تبدیل ۲۰۲۵) دریافت میکند که معمولاً بالاتر از حقوق کارآموز انگلیسی است، بهویژه در صنایع با توافقهای جمعی قوی مانند فلز و برق.
د. ساختار آموزشی
ویژگی
آلمان
انگلستان
ترکیب تئوری و عمل
۱–۲ روز مدرسه + ۳–۴ روز کار در هفته
۸۰٪ کار + ۲۰٪ آموزش (آفلاین یا آنلاین)
طول دوره
۲ تا ۳.۵ سال (بسته به رشته)
۱ تا ۵ سال (اکثراً ۱–۲ سال)
گواهی نهایی
IHK/HwK Abschlussprüfung (شناختهشده در سراسر آلمان و اتحادیه اروپا)
End Point Assessment (EPA)
نظارت بر کیفیت
اتاقهای IHK/HwK
Ofsted + Education and Skills Funding Agency
هـ. پوشش بیمهای در انگلستان
کارآموز انگلیسی نیز تحت پوشش National Insurance (بیمه ملی) قرار میگیرد که شامل بیمه سلامت (NHS)، بازنشستگی دولتی (State Pension) و مزایای بیکاری است. با این حال، سطح حمایت در دوره کارآموزی انگلیسی بهمراتب کمتر از آلمان است، بهویژه در زمینه بیمه مراقبت طولانیمدت که در آلمان ساختار قویتری دارد.
ویزای آوسبیلدونگ بر اساس §16a Aufenthaltsgesetz (AufenthG) صادر میشود و مختص دورههای آموزش حرفهای است
پیشنیاز زبان: حداقل B1 آلمانی (و در رشتههایی مانند پرستاری، B2)
سن: حداقل ۱۸ سال (در موارد خاص ۱۷ سال با رضایت ولی قانونی)
هزینههای دولتی برای صدور ویزا: حدود ۱۰۰ یورو برای متقاضیان بالای ۱۸ سال (طبق تعرفههای ۲۰۲۵)
امکان کار تماموقت: در پایان موفق دوره، با تسلط به زبان B1 و داشتن پیشنهاد شغلی، میتوان برای ویزای کاری §18 AufenthG اقدام کرد
حمایتهای اضافی: در برخی ایالتها، کارآموزان ایرانی میتوانند از کمکهای مالی BAFöG (در صورت نداشتن حقوق کافی) یا Wohngeld (کمک مسکن) بهرهمند شوند
برای آشنایی با روند کلی مهاجرت به آلمان، مقالهی راهنمای کامل ویزای آوسبیلدونگ را مطالعه کنید. همچنین اگر به دنبال بهترین گزینهها هستید، بهترین رشتههای آوسبیلدونگ برای ایرانیان در ۲۰۲۵ میتواند راهنمای خوبی باشد.
سوالات متداول
آیا کارفرمای آلمانی در آوسبیلدونگ «ضمانت مالی» جداگانهای مثل سپرده بانکی ارائه میدهد؟
خیر. در سیستم آلمانی، به جای ضمانت مالی به شکل سپرده یا ضمانتنامه، حقوق ماهیانه در قرارداد آموزشی قید میشود و طبق §17 BBiG الزامآور است. این حقوق معمولاً بالاتر از حداقل دستمزد ملی است و توسط توافقهای جمعی کاری تعیین میشود. در صورت تخلف کارفرما، کارآموز میتواند از طریق IHK/HwK و در نهایت دادگاه کار (Arbeitsgericht) پیگیری قانونی کند.
اگر کارفرما در طول آوسبیلدونگ حقوق را پرداخت نکند، چه باید کرد؟
کارآموز باید مراحل زیر را طی کند:
مذاکره مستقیم و کتبی با کارفرما برای یادآوری تعهدات قراردادی
مراجعه به IHK یا HwK برای ثبت شکایت رسمی و درخواست میانجیگری
دریافت مشاوره حقوقی از وکلای کار (Fachanwalt für Arbeitsrecht) یا مراکز مشاوره رایگان مانند Verbraucherzentrale
اقامه دعوی در دادگاه کار در موارد شدید که معمولاً بدون هزینه اولیه و با حمایت حقوقی همراه است
طبق رویه قضایی آلمان، تأخیر در پرداخت حقوق کارآموز میتواند منجر به لغو مجوز آموزش شرکت توسط IHK/HwK شود.
آیا کارآموز در آلمان میتواند همزمان کار دیگری انجام دهد؟
بله، اما محدودیتهایی وجود دارد:
کارآموز باید اولویت را به آموزش اصلی بدهد
مجموع ساعات کار (شامل آوسبیلدونگ و کار اضافی) نباید از ۴۰ ساعت در هفته تجاوز کند
در بسیاری از قراردادها، کار اضافی نیاز به تأیید کتبی کارفرما دارد
در دورههای امتحان (Prüfungszeit) معمولاً کار اضافی محدود یا ممنوع است
کار اضافی میتواندد منبع درآمد مکمل خوبی باشد، اما نباید به کیفیت آموزش اصلی آسیب بزند.
آیا امکان تغییر کارفرما یا رشته در طول آوسبیلدونگ وجود دارد؟
بله، تغییر شرکت یا حتی رشته در طول دوره ممکن است، اما شرایط خاصی دارد:
تغییر شرکت: نیاز به توافق با کارفرمای فعلی (یا ارائه دلایل موجه مانند سوءرفتار، عدم آموزش مناسب، یا ورشکستگی شرکت) و انعقاد قرارداد جدید با کارفرمای جدید دارد
تغییر رشته: در برخی موارد و با تأیید IHK امکانپذیر است، اما معمولاً منجر به تمدید دوره یا شروع مجدد میشود
ثبت تغییر: هر تغییر باید به IHK/HwK گزارش شود تا در پرونده رسمی کارآموز ثبت گردد
تفاوت اصلی مالی بین آوسبیلدونگ آلمان و انگلستان چیست؟
تفاوت اصلی در منبع بودجه و ساختار تأمین مالی است:
آلمان: کارفرما مستقیماً ۱۰۰٪ هزینههای آموزش و حقوق را میپردازد. این مدل پایدار، متکی به فرهنگ صنعتی قوی آلمان و توافقهای جمعی گسترده است.
انگلستان: دولت از طریق Apprenticeship Levy (مالیات بر شرکتهای بزرگ) و یارانههای مستقیم (۹۵٪ هزینه برای شرکتهای کوچک) بخش عمده هزینههای آموزش را تقبل میکند. کارفرما صرفاً حقوق کارآموز و سهم ۵٪ آموزش را پرداخت میکند.
این تفاوت باعث میشود سیستم آلمانی پایدارتر ولی محدودتر به شرکتهای بزرگ باشد، در حالی که سیستم انگلیسی فراگیرتر ولی وابسته به سیاستهای دولتی است که ممکن است با تغییر دولتها دستخوش تغییر شود.
آیا کارآموز ایرانی میتواند خانوادهاش را به آلمان بیاورد؟
طبق §29 Aufenthaltsgesetz، دارندگان ویزای آوسبیلدونگ (§16a AufenthG) میتوانند برای الحاق خانواده (Familiennachzug) درخواست دهند، اما شرایط زیر باید رعایت شود:
داشتن مسکن کافی (حداقل ۱۲ متر مربع برای هر نفر)
توانایی تأمین معیشت خانواده بدون نیاز به کمک دولتی
داشتن بیمه سلامت برای اعضای خانواده
تسلط همسر به زبان آلمانی A1 (در صورت ازدواج قبل از ورود)
البته در عمل، به دلیل حقوق نسبتاً پایین سال اول آوسبیلدونگ، این امر در سالهای اول چالشبرانگیز است و معمولاً پس از افزایش حقوق در سالهای بعد یا پس از اتمام دوره و دریافت ویزای کاری، امکانپذیر میشود.
منابع رسمی
برای اطلاعات دقیقتر و بهروز، به منابع رسمی زیر مراجعه کنید:
این مقاله با استفاده از منابع رسمی و اطلاعات عمومی موجود تا تاریخ انتشار (اکتبر ۲۰۲۵) تهیه شده است. ارقام مربوط به حقوق و هزینهها بر اساس دادههای سال ۲۰۲۴/۲۰۲۵ ارائه شدهاند، اما به دلیل تغییرات سالانه توافقهای جمعی و سیاستهای دولتی، ممکن است در طول زمان تغییر کنند.
نکات مهم برای تصمیمگیری:
توافقهای جمعی کاری (Tarifverträge) در صنایع مختلف و سالهای مختلف مقادیر متفاوتی دارند
برای ارقام دقیق حقوق یک رشته خاص، با اتاق IHK یا HwK محلی تماس بگیرید
قبل از امضای قرارداد، با مشاور رسمی BAMF یا Auswärtiges Amt مشورت کنید
قرارداد آموزشی پیشنهادی را حتماً با وکیل مهاجرت معتبر بررسی کنید
اطلاعات بهروز را از منابع رسمی پیگیری کنید، نه صرفاً منابع ثانویه
این مقاله جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی حرفهای نیست. تصمیمگیری نهایی برای مهاجرت و شرکت در دورههای آوسبیلدونگ باید با آگاهی کامل و مشاوره تخصصی صورت گیرد.
توجه: اطلاعات این مقاله بر اساس منابع رسمی (BAMF، BMI، Auswärtiges Amt، Make it in Germany) گردآوری شده است. قوانین ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر اقدام، مقررات جاری را در سایتهای رسمی بررسی کنید. این مقاله جایگزین مشاورهٔ قانونی نیست؛ برای بررسی پروندهٔ خودت میتوانی مشاورهٔ رایگان موسسه آلتین قلم امید را بگیرید.
مشاورهٔ رایگان
پروندهات را به یک متخصص بسپار
موسسه آلتین قلم امید (ABCezam) از سال 1390 در زمینهٔ اعزام دانشجو به ترکیه، آلمان، روسیه و چین فعال است. ارزیابی پرونده، انتخاب دانشگاه و پیشنهاد بورسیه در جلسهٔ اول رایگان انجام میشود.
