مقدمه و پاسخ مستقیم
اگر بهعنوان یک نیروی کار ایرانی بهدنبال ورود به بازار کار آلمان از مسیر آوسبیلدونگ هستید، باید ابتدا بدانید که کمبود نیروی کار ماهر در حوزههای فنی در سال ۲۰۲۵ به یکی از جدیترین چالشهای اقتصادی آلمان تبدیل شده است. طبق گزارش رسمی Bundesinstitut für Berufsbildung (BIBB) با عنوان «Datenreport zur Berufsbildung 2024»، در سال ۲۰۲۳ بیش از ۵۰ درصد از موقعیتهای آوسبیلدونگ در گروه «Mangelberufe» (مشاغل با کمبود نیرو) پر نشده باقی ماندهاند و پیشبینی میشود این رقم در سال ۲۰۲۵ به دلیل افزایش بازنشستگی نسل «Babyboomer» و کاهش متقاضیان داخلی، باز هم افزایش یابد. در این میان، شش حوزهٔ فنی بیشترین تقاضا را دارند: مکاترونیک (Mechatroniker)، الکترونیک صنعتی (Elektroniker für Betriebstechnik)، متخصص IT (Fachinformatiker)، تأسیساتکار (Anlagenmechaniker für Sanitär-, Heizungs- und Klimatechnik)، مکانیک صنعتی (Industriemechaniker) و الکترونیک خودرو (Kraftfahrzeugmechatroniker).
مزیت این مسیر برای ایرانیان در مقایسه با ویزای جستجوی کار، قطعی بودن جذب، پرداخت حقوق از ماه اول، آموزش رایگان و امکان دریافت اقامت دائم پس از دو سال کار (طبق §18a AufenthG) است. در ادامه، هر شش حوزه را بهصورت تخصصی بررسی میکنیم.
جدول محتوا
بخش ۱: وضعیت بازار کار فنی آلمان در سال ۲۰۲۵
۱.۱ چرا آلمان به نیروی فنی نیاز دارد؟
طبق تحلیل رسمی Bundesagentur für Arbeit (سازمان کار فدرال آلمان) در سال ۲۰۲۴، از میان ۳۲۸ حرفهٔ آوسبیلدونگی شناساییشده، حدود ۱۴۸ حرفه در فهرست «مشاغل کمنیرو» (Engpassberufe) قرار گرفتهاند که بیش از نیمی از آنها فنی هستند. سه دلیل اصلی این کمبود را میتوان به این صورت بیان کرد:
- پیری جمعیت: طبق آمار Statistisches Bundesamt (ادارهٔ فدرال آمار آلمان)، تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۱.۲ میلیون نفر از نیروی کار فنی بازنشسته خواهند شد.
- تغییر ذائقهٔ جوانان آلمانی: نسل جوان آلمان کمتر به مشاغل فنی-عملی علاقهمند است و ترجیح میدهد وارد دانشگاه یا حوزههای خدماتی شود.
- گذار صنعتی به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و دیجیتالیسازی: پروژههای «Energiewende» (گذار انرژی) و «Industrie 4.0» نیاز به تکنسینهای متخصص برق، اتوماسیون و مکاترونیک را چند برابر کردهاند.
به گفتهٔ سایت رسمی Make it in Germany (پورتال رسمی مهاجرت کاری دولت فدرال آلمان)، مشاغل فنی در صدر فهرست «Top Mangelberufe» سال ۲۰۲۴ قرار دارند و دولت فدرال از طریق تسهیل صدور ویزای §16a AufenthG (اقامت برای آوسبیلدونگ) شرایط را برای جذب نیروی کار بینالمللی هموار کرده است.
۱.۲ حوزههای کلیدی مورد نیاز
در دستهبندی IHK (Industrie- und Handelskammer – اتاق بازرگانی و صنعت) و HWK (Handwerkskammer – اتاق صنایع دستی)، مشاغل فنی به دو شاخهٔ اصلی تقسیم میشوند:
- شاخهٔ صنعتی (IHK): الکترونیک، مکاترونیک، IT، مکانیک صنعتی، ماشینابزار
- شاخهٔ صنایع دستی (HWK): تأسیسات، برق ساختمان، مکانیک خودرو، آهنگری صنعتی
بر اساس آمار منتشرشده توسط Bundesinstitut für Berufsbildung در سال ۲۰۲۴، پنج حرفهای که بیشترین تقاضای پرنشده را دارند عبارتاند از:
- Elektroniker für Betriebstechnik
- Anlagenmechaniker für SHK
- Mechatroniker
- Kraftfahrzeugmechatroniker
- Fachinformatiker Systemintegration
بخش ۲: مشاغل فنی پرتقاضا – بررسی شش حوزهٔ اصلی
۲.۱ مکاترونیک (Mechatroniker)
مدت آموزش: ۳.۵ سال (دو شاخهٔ اصلی: سیستمهای مکانیکی-الکتریکی، اتوماسیون صنعتی)
مکان کار: کارخانههای خودروسازی (مرسدس، BMW، فولکسواگن)، خطوط تولید صنعتی، رباتیک، صنایع غذایی اتوماتیک
طبق تعریف BIBB، مکاترونیککار ترکیبی از سه مهارت مکانیک، برق و کنترل (Steuerungs- und Regelungstechnik) را فرا میگیرد. این حرفه در سال ۲۰۲۵ یکی از سه حرفهٔ پرتقاضای آلمان است؛ زیرا تقریباً تمام صنایع تولیدی به تکنسین مکاترونیک نیاز دارند.
مزایا برای ایرانیان:
- پیشینهٔ فنی قوی در ایران (فارغالتحصیلان هنرستانهای کشاورزی، صنعت، فنی حرفهای)
- امکان کار در شرکتهای بزرگ با حقوق بالا
- مسیر روشن برای مهاجرت خانوادگی پس از اخذ اقامت کاری
چالشها:
- نیاز به سطح زبان آلمانی B1 تا B2 برای قبولی در آزمونهای IHK
- حجم بالای درس تئوری در مدرسهٔ Berufsschule
- احتمال کار شیفتی در سالهای اول
۲.۲ الکترونیک صنعتی (Elektroniker für Betriebstechnik)
مدت آموزش: ۳.۵ سال
مکان کار: نیروگاهها، کارخانههای شیمیایی، صنایع خودروسازی، مراکز داده (Rechenzentren)، پروژههای انرژی بادی و خورشیدی
این حرفه با تمرکز بر سیستمهای قدرت، تابلوهای برق صنعتی، اتوماسیون خطوط تولید و نصب تجهیزات ولتاژ بالا آموزش داده میشود. به گفتهٔ سایت Make it in Germany، با گسترش پروژههای انرژی تجدیدپذیر (Energiewende) در آلمان، تقاضا برای الکترونیککار صنعتی در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۰ تقریباً ۴۰ درصد افزایش یافته است.
نکتهٔ مهم برای ایرانیان: کار در این حرفه در آلمان نیازمند گواهینامهٔ خاص نیست اما پس از پایان آوسبیلدونگ، باید برای دریافت مدرک «Gesellenbrief» (مدرک رسمی صنعت) در آزمون IHK شرکت کنید.
۲.۳ متخصص IT (Fachinformatiker)
مدت آموزش: ۳ سال
دو شاخهٔ اصلی:
- Systemintegration: راهاندازی سرور، شبکه، امنیت سایبری، Cloud
- Anwendungsentwicklung: برنامهنویسی بکاند/فرانتاند، توسعهٔ نرمافزار
اگرچه Fachinformatiker در فهرست «کلاسیک مکاترونیک» نیست، اما به دلیل رشد «Industrie 4.0» به یکی از مهمترین مشاغل فنی پرتقاضا در آلمان ۲۰۲۵ تبدیل شده است. طبق آمار BIBB، در سال ۲۰۲۴ بیش از ۶,۰۰۰ موقعیت آوسبیلدونگ IT در آلمان خالی مانده بود.
مزیت برای ایرانیان:
- نیاز کمتر به دانش زبان آلمانی در سال اول (B1 کافی است)
- امکان کار هیبریدی پس از پایان آوسبیلدونگ
- حقوق اولیه بالاتر نسبت به سایر مشاغل فنی
۲.۴ تأسیساتکار (Anlagenmechaniker für SHK)
مدت آموزش: ۳.۵ سال
مخفف SHK: Sanitär (لولهکشی)، Heizung (گرمایش)، Klimatechnik (تهویه مطبوع)
این حرفه در دستهٔ HWK قرار دارد و یکی از پایدارترین مشاغل فنی آلمان است؛ زیرا آلمان در حال نوسازی سیستمهای گرمایشی ساختمانها به سمت «Wärmepumpe» (پمپ حرارتی) است و به همین دلیل به صدها هزار تکنسین SHK نیاز دارد. به گفتهٔ Zentralverband Sanitär Heizung Klima (ZVSHK – اتحادیهٔ مرکزی تأسیسات آلمان)، در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۰,۰۰۰ موقعیت شغلی در این حوزه در آلمان خالی است.
مزیت مهم:
- این حرفه در لیست مشاغل دارای اولویت اقامت (Mangelberufeliste) قرار دارد و مسیر دریافت «Niederlassungserlaubnis» (اقامت دائم) را سریعتر میکند.
برای آشنایی با سایر مشاغل فنی پرتقاضا، مقالهٔ ویزای آوسبیلدونگ آلمان را مطالعه کنید.
۲.۵ مکانیک صنعتی (Industriemechaniker)
مدت آموزش: ۳.۵ سال
مکان کار: کارخانههای فولاد، صنایع هوافضا، صنایع خودروسازی، کارخانههای ماشینسازی (Maschinenbau)
مکانیک صنعتی با تمرکز بر ساخت، نگهداری و تعمیر ماشینآلات صنعتی، یکی از ستونهای اصلی تولید در آلمان است. طبق گزارش BIBB ۲۰۲۴، تقاضا برای این حرفه در ایالتهای بایرن، بادن-وورتمبرگ و نوردراین-وستفالن بسیار بالاست.
۲.۶ الکترونیک خودرو (Kraftfahrzeugmechatroniker)
مدت آموزش: ۳.۵ سال
شاخههای تخصصی:
- Personenkraftwagentechnik (خودروهای سواری)
- Nutzfahrzeugtechnik (خودروهای سنگین)
- Motorradtechnik (موتورسیکلت)
- System- und Hochvolttechnik (سیستمهای هیبریدی و برقی)
با گسترش بازار خودروهای برقی (E-Auto) در آلمان، شاخهٔ «Hochvolttechnik» (تکنولوژی ولتاژ بالا) به یکی از پردرآمدترین تخصصها تبدیل شده است. طبق آمار VDA (Verband der Automobilindustrie – انجمن صنعت خودروی آلمان)، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۳۰,۰۰۰ تکنسین خودروی برقی در آلمان کم است.
بخش ۳: شرایط جذب کارآموز ایرانی
۳.۱ شرایط سنی و تحصیلی
- حداقل سن: معمولاً ۱۸ سال به بالا (در آلمان سن قانونی کار)
- مدرک تحصیلی: حداقل دیپلم متوسطه. در صورت داشتن مدرک دانشگاهی (لیسانس یا فوقلیسانس)، شانس پذیرش بالاتر میرود؛ اما داشتن مدرک دانشگاهی الزامی نیست.
- مدرک زبان: حداقل B1 (برای اکثر رشتهها) یا B2 (برای رشتههایی مثل پرستاری). مدارک قابل قبول:
- Goethe-Zertifikat
- telc Deutsch B1/B2
- TestDaF (برای دانشگاه، نه آوسبیلدونگ)
- DSH (بیشتر برای دانشگاه)
۳.۲ مدارک مورد نیاز برای ویزای §16a AufenthG
طبق قوانین رسمی BAMF و سفارت آلمان در تهران، برای درخواست ویزای آوسبیلدونگ باید مدارک زیر را آماده کنید:
- قرارداد آموزش (Ausbildungsvertrag) با یک کارفرمای آلمانی که توسط IHK یا HWK تأیید شده باشد.
- مدرک زبان آلمانی (حداقل B1).
- ریزنمرات و مدارک تحصیلی ترجمهشده و تأییدشده.
- گواهی تمکن مالی یا «Sperrkonto» (حساب مسدود). طبق اعلام سفارت آلمان در تهران در سال ۲۰۲۵، موجودی مورد نیاز ۱۱,۲۰۸ یورو است که باید ماهانه ۹۳۴ یورو از آن برداشت شود.
- بیمهٔ درمانی (معمولاً توسط کارفرما تأمین میشود).
- گواهی عدم سوءپیشینه.
برای جزئیات بیشتر دربارهٔ هزینههای زندگی، به مقالهٔ هزینههای زندگی در آلمان ۲۰۲۵ مراجعه کنید.
۳.۳ مسیر قانونی اقامت پس از آوسبیلدونگ
طبق §18a AufenthG (قانون اقامت آلمان)، پس از پایان موفقیتآمیز آوسبیلدونگ:
- میتوانید برای ویزای کار (Beschäftigung) با حقوق بالای ۴۹,۶۸۰ یورو در سال ۲۰۲۵ (سقف اعلامشده توسط Bundesagentur für Arbeit) اقدام کنید.
- پس از ۲ سال کار تماموقت در حرفهٔ مرتبط، میتوانید «Niederlassungserlaubnis» (اقامت دائم) دریافت کنید.
- پس از ۳ سال اقامت دائم، میتوانید برای شهروندی آلمان (Einbürgerung) اقدام کنید.
بخش ۴: حقوق، مزایا و آیندهٔ شغلی
۴.۱ حقوق ماهانهٔ آوسبیلدونگ فنی (Ausbildungsvergütung) در ۲۰۲۵
طبق قراردادهای جمعی (Tarifverträge) بهویژه تعرفهٔ IG Metall و IG BCE در سال ۲۰۲۵، حقوق آوسبیلدونگ در حوزههای فنی به شرح زیر است:
| سال آموزش | حقوق تقریبی ماهانه (یورو) |
|---|
| سال اول | ۹۵۰ – ۱,۱۰۰ |
| سال دوم | ۱,۰۰۰ – ۱,۲۰۰ |
| سال سوم | ۱,۱۰۰ – ۱,۳۰۰ |
| سال چهارم (در صورت وجود) | ۱,۲۰۰ – ۱,۴۰۰ |
نکته: این ارقام بر اساس تعرفهٔ IG Metall ۲۰۲۵ در ایالتهای غربی آلمان است. در ایالتهای شرقی (براندنبورگ، زاکسن، تورینگن) معمولاً ۵ تا ۱۰ درصد کمتر است. در شاخهٔ صنایع دستی (HWK) ممکن است ارقام اندکی پایینتر باشد اما تفاوت چشمگیر نیست.
۴.۲ حقوق پس از پایان آوسبیلدونگ (Geselle/Facharbeiter)
پس از پایان آوسبیلدونگ و دریافت مدرک، حقوق سالانه بهطور متوسط به ۴۰,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ یورو میرسد. در حرفههای تخصصی مثل «Hochvolttechnik» یا «Industrie 4.0»، این رقم میتواند تا ۵۵,۰۰۰ یورو نیز افزایش یابد.
۴.۳ مزایای جانبی
- بیمهٔ درمانی، بازنشستگی و بیکاری توسط کارفرما پرداخت میشود.
- تعطیلات سالانه: ۲۴ تا ۳۰ روز (بسته به قرارداد جمعی)
- حق اضافهکاری، شبکاری و شیفت در صورت نیاز
- امکان ادامهٔ تحصیل به «Meister» (استادکار) یا حتی ورود به دانشگاه از مسیر آوسبیلدونگ (طبق §49 BBiG – قانون آموزش حرفهای)
بخش ۵: مراحل عملی برای اپلای از ایران
مرحلهٔ ۱: آمادهسازی مدارک (۶ ماه قبل از اپلای)
- شرکت در دورهٔ زبان آلمانی و دریافت مدرک B1 (حداقل ۶۰۰ ساعت آموزش)
- ترجمهٔ رسمی مدارک تحصیلی توسط مترجم رسمی آلمانیزبان
- دریافت ریزنمرات دیپلم و پیشدانشگاهی
مرحلهٔ ۲: جستجوی موقعیت آوسبیلدونگ (۴ تا ۶ ماه قبل)
سایتهای اصلی جستجو:
- Ausbildung.de – بزرگترین پورتال آوسبیلدونگ آلمان
- Azubi.de – مخصوص موقعیتهای IHK و HWK
- Jobbörse der Bundesagentur für Arbeit – جستجوی رسمی
- Make-it-in-Germany.com – فیلتر «Ausbildung»
نکتهٔ مهم: در سال ۲۰۲۵ اکثر کارفرمایان آلمانی از طریق IHK-Lehrstellenbörse آگهی میدهند. بهتر است رزومه و مدرک زبان را به آدرس پستی شرکتها نیز ارسال کنید، چون بسیاری از کارفرمایان کوچک و صنایع دستی هنوز از روشهای سنتی استفاده میکنند.
مرحلهٔ ۳: مصاحبهٔ آنلاین (۲ تا ۳ ماه قبل)
- اکثر مصاحبهها از طریق Zoom، Teams یا Skype انجام میشود.
- مصاحبه معمولاً شامل سه بخش است: آشنایی متقابل، تست فنی ساده، ارزیابی سطح زبان.
مرحلهٔ ۴: دریافت قرارداد و ثبت درخواست ویزا
- پس از قبولی، کارفرما Ausbildungsvertrag را برای شما ارسال میکند.
- این قرارداد باید توسط IHK یا HWK تأیید شود.
- پس از تأیید، میتوانید وقت سفارت آلمان در تهران رزرو کنید.
مرحلهٔ ۵: مصاحبهٔ سفارت و دریافت ویزا
- حضور در سفارت با مدارک کامل
- معمولاً بین ۴ تا ۸ هفته پس از مصاحبه، ویزا صادر میشود.
- پس از ورود به آلمان، باید در Einwohnermeldeamt (ادارهٔ ثبت احوال) و Ausländerbehörde (ادارهٔ اتباع خارجی) ثبتنام کنید.
برای آشنایی با جزئیات ثبتنام پس از ورود، مقالهٔ اولین قدمها پس از ورود به آلمان را بخوانید.
بخش ۶: نکات کلیدی و جدول ارقام
جدول مقایسهای شش حرفهٔ فنی پرتقاضا در آلمان (۲۰۲۵)
| حرفه (آلمانی) | مدت آموزش | حقوق سال اول (یورو/ماه) | سطح تقاضا | شاخه |
|---|
| Mechatroniker | ۳.۵ سال | ۱,۰۰۰ – ۱,۱۰۰ | بسیار بالا | IHK |
| Elektroniker für Betriebstechnik | ۳.۵ سال | ۱,۰۰۰ – ۱,۱۰۰ | بسیار بالا | IHK |
| Fachinformatiker | ۳ سال | ۱,۰۰۰ – ۱,۱۰۰ | بسیار بالا | IHK |
| Anlagenmechaniker SHK | ۳.۵ سال | ۹۵۰ – ۱,۰۵۰ | بسیار بالا | HWK |
| Industriemechaniker | ۳.۵ سال | ۱,۰۰۰ – ۱,۱۰۰ | بالا | IHK |
| Kraftfahrzeugmechatroniker | ۳.۵ سال | ۹۵۰ – ۱,۰۵۰ | بالا | IHK/HWK |
جدول ارقام کلیدی (۲۰۲۵)
| شاخص | مقدار |
|---|
| تعداد موقعیتهای خالی آوسبیلدونگ فنی (۲۰۲۴) | بیش از ۶۰,۰۰۰ |
| درصد مشاغل کمنیرو (Engpassberufe) | حدود ۴۵٪ |
| حقوق ماهانهٔ سال اول (میانگین) | ۱,۰۰۰ یورو |
| تمکن مالی ویزا (Sperrkonto) | ۱۱,۲۰۸ یورو |
| حقوق سالانهٔ پس از پایان آوسبیلدونگ | ۴۰,۰۰۰ – ۵۵,۰۰۰ یورو |
| مدت زمان لازم برای اقامت دائم پس از آوسبیلدونگ | ۲ سال |
| سطح زبان مورد نیاز | B1 (حداقل) |
سوالات متداول
آیا بدون مدرک دانشگاهی میتوانم برای آوسبیلدونگ فنی اپلای کنم؟
بله. طبق قوانین BBiG (Berufsbildungsgesetz – قانون آموزش حرفهای آلمان) و تأیید رسمی BAMF، برای شرکت در آوسبیلدونگ فنی فقط مدرک دیپلم متوسطه کافی است. داشتن مدرک دانشگاهی شانس شما را بالا میبرد اما الزامی نیست. با این حال، اگر مدرک لیسانس یا فوقلیسانس دارید، در فرآیند مصاحبه و ارزیابی کارفرما مزیت محسوب میشوید.
آیا سطح زبان B1 برای همهٔ رشتههای فنی کافی است؟
برای اکثر رشتههای فنی (مکاترونیک، الکترونیک، تأسیسات، مکانیک صنعتی)، سطح B1 کافی است. اما برای رشتههایی مثل الکترونیک خودرو و Fachinformatiker که نیاز به تعامل با مشتری یا مستندسازی دقیق دارند، کارفرمایان معمولاً B2 را ترجیح میدهند. اگر زبان شما ضعیف است، توصیه میشود حداقل ۶ ماه پیش از اپلای در دورهٔ زبان شرکت کنید.
حقوق آوسبیلدونگ فنی برای یک زندگی ساده در آلمان کافی است؟
در سال ۲۰۲۵ حقوق سال اول (بین ۹۵۰ تا ۱,۱۰۰ یورو) برای یک زندگی ساده در شهرهای کوچک و متوسط کافی است، اما در شهرهای بزرگ مثل مونیخ، هامبورگ یا فرانکفورت ممکن است با کمبود مواجه شوید. با افزایش سال تحصیلی، حقوق به بیش از ۱,۲۰۰ یورو در ماه افزایش مییابد و مشکل مالی برطرف میشود. بسیاری از کارآموزان در خوابگاههای کارفرما (Werkswohnung) اقامت میکنند که هزینهٔ مسکن را بسیار کاهش میدهد.
چه مدت طول میکشد تا بتوانم خانوادهام را به آلمان بیاورم؟
طبق §29 AufenthG (قانون اقامت آلمان)، پس از دریافت «Aufenthaltstitel» (اقامت موقت) بهمدت ۶ ماه یا پس از پایان آوسبیلدونگ، میتوانید برای «Familiennachzug» (پیوست خانواده) اقدام کنید. همسر شما نیز حق کار در آلمان را خواهد داشت و فرزندان زیر ۱۸ سال میتوانند به مدرسهٔ رایگان آلمان بپیوندند.
آیا میتوانم حین آوسبیلدونگ به دانشگاه هم بروم؟
طبق §49 BBiG (Berufsbildungsgesetz) و قوانین ایالتی، در صورتی که معدل بالایی داشته باشید و کارفرما موافقت کند، میتوانید در کنار آوسبیلدونگ در دانشگاههای «Berufsakademie» (دانشگاه حرفهای) یا دانشگاههای dual (دوگانه) تحصیل کنید. مسیر «Duales Studium» (تحصیل دوگانه) یکی از بهترین گزینهها برای ایرانیانی است که بهدنبال مدرک دانشگاهی در آلمان هستند.
منابع رسمی
برای مطالعهٔ دقیق قوانین حقوقی مرتبط، به §16a AufenthG (اقامت برای آوسبیلدونگ)، §17 AufenthG (اقامت برای جستجوی کار پس از آوسبیلدونگ)، §18a AufenthG (اقامت برای اشتغال پس از آوسبیلدونگ) و §29 AufenthG (پیوست خانواده) در قانون اقامت آلمان مراجعه کنید.
سلب مسئولیت
اطلاعات ارائهشده در این مقاله بر اساس آخرین دادههای موجود از منابع رسمی آلمان (BIBB، BAMF، Make it in Germany، Bundesagentur für Arbeit) تا تاریخ انتشار استخراج شدهاند، اما:
- ارقام مربوط به حقوق و آمارهای بازار کار بر اساس دادههای سال ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵ است و ممکن است در ماههای آینده تغییر کنند.
- شرایط پذیرش هر کارفرما با کارفرمای دیگر متفاوت است.
- قوانین اقامت و مهاجرت (Aufenthaltsgesetz) ممکن است در آینده اصلاح شوند؛ توصیه میشود پیش از هر اقدامی، با وکیل مهاجرت رسمی یا مشاور رسمی BAMF مشورت کنید.
- اطلاعات این مقاله جایگزین مشاورهٔ حقوقی یا حرفهای نیست.
- مسئولیت نهایی تصمیمگیری و اقدام بر عهدهٔ خواننده است.
برای دریافت آخرین بروزرسانیها، پیشنهاد میشود به صفحات رسمی BAMF، Make it in Germany و Auswärtiges Amt مراجعه کنید.