🇩🇪Willkommenراهنمای آلمانآوسبیلدونگ

وام و روش‌های تأمین هزینه‌های دوره آوسبیلدونگ در آلمان

راهنمای کامل تأمین هزینه آوسبیلدونگ در آلمان برای سال ۲۰۲۵. شرایط BAföG برای ایرانیان، Aufstiegs-BAföG، Bildungskredit، بورسیه‌ها و حقوق ماهانه دوره آوسبیلدونگ.

اگر به‌تازگی به‌عنوان یک ایرانی وارد آلمان شده‌اید و می‌خواهید آوسبیلدونگ (Ausbildung) شروع کنید، احتمالاً با یک شکاف آشنا درآمد–هزینه روبه‌رو هستید: حقوق ماهانهٔ آوسبیلدونگ بسته به رشته و سال تحصیلی بین ۸۰۰ تا ۱.۴۰۰ یورو است، اما اجارهٔ یک آپارتمان کوچک در برلین یا مونیخ به‌تنهایی ۵۰۰ تا ۸۰۰ یورو می‌رسد. در چنین شرایطی، سؤال اصلی این نیست که «چطور زنده بمانم؟» بلکه «چه ابزارهای رسمی برای پر کردن این شکاف وجود دارد؟» این راهنما تمام مسیرهای قانونی در سال ۲۰۲۵ را – از BAföG و Aufstiegs-BAföG گرفته تا Bildungskredit و بورسیه‌های خصوصی – به‌صورت دقیق، با عدد و مدرک، توضیح می‌دهد.

پیش‌نیاز مهم: قبل از هر درخواست مالی، باید ثبت آدرس در آلمان انجام شده باشد و یک حساب بانکی آلمانی داشته باشید.

جدول محتوا

  1. آوسبیلدونگ در آلمان: چرا تأمین مالی اهمیت دارد؟
  2. BAföG؛ ستون اصلی تأمین مالی دوره‌های آموزشی
  3. Aufstiegs-BAföG؛ ویژهٔ آوسبیلدونگ پیشرفته
  4. Bildungskredit؛ وام بدون بهره دولتی
  5. بورسیه‌ها و کمک‌هزینه‌های آموزشی
  6. وام‌های بانکی خصوصی: چه زمانی منطقی است؟
  7. جدول مقایسه‌ای روش‌های تأمین هزینه
  8. شرایط ویژهٔ ایرانیان: اقامت، زبان و مدارک
  9. مراحل عملی: از تصمیم تا اولین واریز
  10. پرسش‌های پرتکرار
  11. منابع رسمی
  12. سلب مسئولیت

۱. آوسبیلدونگ در آلمان: چرا تأمین مالی اهمیت دارد؟

بسیاری از مهاجران ایرانی آوسبیلدونگ را «یک مسیر تمام‌عیار» می‌دانند، چون هم آموزش می‌بیند، هم حقوق می‌گیرد. اما واقعیت ۲۰۲۵ آلمان، به‌ویژه برای کسانی که بدون خانواده یا پشتوانهٔ مالی آمده‌اند، متفاوت است. به گفتهٔ رسمی پورتال Make it in Germany (مرجع رسمی مهاجرت آلمان)، هزینهٔ متوسط ماهانهٔ یک فرد مجرد در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۹۰ یورو است.

۱.۱. حقوق دورهٔ آوسبیلدونگ (Ausbildungsvergütung)

طبق اطلاعات رسمی آژانس کار آلمان (Bundesagentur für Arbeit) در سال ۲۰۲۵، میانگین حقوق آوسبیلدونگ در آلمان بسته به رشته و سال آموزشی متفاوت است:

رشتهسال اولسال دومسال سوم
پرستاری (Pflegefachfrau/Pflegefachmann)~۱.۲۰۰ €~۱.۳۰۰ €~۱.۴۰۰ €
برق‌کار صنعتی (Elektroniker)~۱.۰۵۰ €~۱.۱۵۰ €~۱.۲۵۰ €
IT (Fachinformatiker)~۱.۱۰۰ €~۱.۲۰۰ €~۱.۳۰۰ €
کارمند اداری (Kaufmann/-frau)~۹۵۰ €~۱.۰۵۰ €~۱.۱۵۰ €
مکانیک خودرو (Kfz-Mechatroniker)~۹۵۰ €~۱.۰۰۰ €~۱.۱۰۰ €

ارقام تقریبی بر اساس گزارش‌های رسمی BIBB و tarifvertrag.de در سال ۲۰۲۵.

نکتهٔ مهم: این حقوق قبل از کسر مالیات و بیمه است. خالص دریافتی معمولاً ۲۰ تا ۳۰ درصد کمتر است. به همین دلیل پر کردن شکاف درآمد–هزینه، موضوعی حیاتی است. (برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ هزینه‌های زندگی، به مقالهٔ هزینه زندگی در آلمان ۲۰۲۵ مراجعه کنید.)

۱.۲. هزینه‌های واقعی زندگی یک ایرانی در آلمان ۲۰۲۵

یک ایرانی ۲۲ تا ۳۰ ساله که به‌تازگی آوسبیلدونگ را شروع می‌کند، معمولاً با این اقلام هزینه روبه‌رو است:

  • اجاره (Warmmiete) در شهرهای متوسط مثل هانوفر، لایپزیگ، دورتموند: ۴۰۰ تا ۵۵۰ یورو
  • اجاره در برلین، مونیخ، فرانکفورت، هامبورگ: ۵۵۰ تا ۸۰۰ یورو
  • بیمه سلامت (gesetzliche Krankenversicherung) به‌عنوان دانش‌آموز: حدود ۱۱۰ یورو/ماه
  • بلیط ماهانهٔ حمل‌ونقل (Deutschlandticket): ۴۹ یورو در ۲۰۲۵
  • خوراک، اینترنت، تلفن، پوشاک: ۲۵۰ تا ۳۵۰ یورو
  • لوازم آموزشی، کتاب، آزمون: ۳۰ تا ۵۰ یورو

اگر حقوق ماهانهٔ شما ۱.۰۰۰ یورو و هزینه‌ها ۱.۲۰۰ یورو باشد، ماهانه ۲۰۰ یورو کسری دارید. اینجاست که ابزارهای تأمین مالی دولتی وارد می‌شوند.


۲. BAföG؛ ستون اصلی تأمین مالی دوره‌های آموزشی

BAföG (Bundesausbildungsförderungsgesetz) قانونی است که از دههٔ ۱۹۷۰ در آلمان اجرا می‌شود و هدفش این است که «هر کس بتواند صرف‌نظر از وضعیت مالی خانواده، تحصیل کند» (به گفتهٔ رسمی وزارت تحقیق و آموزش فدرال آلمان – BMBF در سال ۲۰۲۵). این قانون فقط برای دانشگاهیان نیست؛ آوسبیلدونگ مدرسه‌ای (schulische Ausbildung) نیز در بسیاری موارد مشمول BAföG می‌شود.

۲.۱. انواع BAföG مرتبط با آوسبیلدونگ

BAföG در آلمان دو شاخهٔ اصلی دارد:

  1. Schüler-BAföG (ماده ۲ تا ۱۲ قانون BAföG): برای دانش‌آموزان مدارس حرفه‌ای (Berufsfachschule) و هنرستان‌ها
  2. Studenten-BAföG: برای دانشجویان دانشگاه‌ها و Hochschule

برای آوسبیلدونگ دوگانه (duale Ausbildung)، معمولاً حقوق کارآموزی به‌تنهایی دریافت می‌شود و BAföG کاربرد ندارد. اما برای آوسبیلدونگ مدرسه‌ای مثل پرستاری، مهدکودک‌داری، یا تکنسین آزمایشگاه، Schüler-BAföG اصلی‌ترین ابزار است. (برای مقایسهٔ مسیرهای مختلف، مقالهٔ آوسبیلدونگ یا دانشگاه؟ را ببینید.)

۲.۲. شرایط دریافت BAföG

بر اساس توضیحات رسمی پورتال BAföG در سال ۲۰۲۵، دریافت BAföG به سه دسته شرط بستگی دارد:

الف) تابعیت یا وضعیت اقامت:

  • شهروندان آلمانی
  • اتباع اتحادیهٔ اروپا با اقامت معمولی
  • غیر اتحادیه‌ای‌ها (مانند ایرانیان) فقط در صورت داشتن یکی از این اقامت‌ها: Aufenthaltserlaubnis (به‌ویژه برای آموزش)، Niederlassungserlaubnis، یا پناهندگی شناخته‌شده
  • طبق ماده ۸ BAföG (آخرین اصلاحیه ۲۰۲۵)، دانش‌آموزانی که با ویزای آموزشی (§ 16b AufenthG) یا ویزای آوسبیلدونگ (§ 16a AufenthG) در آلمان هستند، در صورتی که پنج سال در آلمان زندگی کرده باشند یا یکی از والدین‌شان پنج سال سابقهٔ کار در آلمان داشته باشد، واجد شرایط BAföG می‌شوند.

ب) سن:

  • برای Schüler-BAföG معمولاً محدودیت سنی وجود ندارد، اما اولین دوره باید قبل از ۳۰ یا ۳۵ سالگی شروع شده باشد (بسته به مورد).

ج) مناسب بودن برای دورهٔ آموزشی:

  • مدرسه یا دوره باید از نظر ایالت فدرال به رسمیت شناخته شده باشد.

۲.۳. میزان BAföG در سال ۲۰۲۵

طبق آمار رسمی BMBF در آگوست ۲۰۲۴ (که در سال ۲۰۲۵ نیز معتبر است):

نوعماهانه
Grundbedarf (نیاز پایه)۵۶۴ €
Schüler-BAföG – با والدینحداکثر ۶۱۴ €
Schüler-BAföG – دور از والدینحداکثر ۸۵۵ €
Studenten-BAföG – دور از والدینحداکثر ۸۵۵ €

این ارقام پس از اصلاحات سال ۲۰۲۴ به‌روز شده‌اند. در سال ۲۰۲۵، هزینهٔ بیمه سلامت و مراقبت نیز در صورت لزوم به این مبلغ افزوده می‌شود.

۲.۴. بازپرداخت BAföG

یکی از مزیت‌های مهم BAföG، طبقه‌بندی آن به‌عنوان نیمه‌کمک‌بلاعوض (Zuschuss) و نیمه‌وام بدون بهره (zinsloses Darlehen) است. به گفتهٔ رسمی آژانس کار آلمان در سال ۲۰۲۵:

«نیمی از BAföG به‌صورت بلاعوض پرداخت می‌شود و نیمی دیگر وام بدون بهره است که باید بعداً بازپرداخت شود.»

نکات کلیدی بازپرداخت:

  • شروع بازپرداخت: ۵ سال پس از پایان دورهٔ آموزشی
  • حداکثر مدت بازپرداخت: ۲۰ سال
  • سقف کل بازپرداخت: ۱۰.۰۱۰ یورو (طبق اعلام رسمی BVA در ۲۰۲۵)
  • در موارد خاص (مثل درآمد پایین، فرزند، معلولیت) می‌توان معافیت یا تخفیف گرفت
  • اگر دوره زودتر از موعد تمام شود، بخشی از وام بخشیده می‌شود

نکتهٔ طلایی: اگر در طول دوره درآمد بالایی نداشته باشید یا والدین‌تان توان مالی پایینی داشته باشند، درصد بلاعوض BAföG افزایش می‌یابد. در برخی موارد، کل مبلغ BAföG به‌صورت بلاعوض پرداخت می‌شود.

۲.۵. چطور BAföG درخواست کنیم؟

طبق راهنمای رسمی Bundesverwaltungsamt (BVA) در سال ۲۰۲۵:

  1. ثبت‌نام در پورتال رسمی bafoegonline.bva.bund.de
  2. پر کردن فرم الکترونیکی
  3. ارائهٔ مدارک (گذرنامه، اقامت، قرارداد آوسبیلدونگ، مدارک درآمد والدین)
  4. ارسال به Amt für Ausbildungsförderung محل سکونت
  5. بررسی معمولاً ۴ تا ۸ هفته طول می‌کشد
  6. اولین پرداخت معمولاً برای ماه درخواست (نه قبل از آن) انجام می‌شود

طبق گزارش Fraunhofer-Institut (که در سایت رسمی Bundesregierung در ۲۰۲۵ به آن اشاره شده)، بسیاری از دانش‌آموزان به‌خاطر ترس از بدهی یا اطلاعات ناقص، درخواست BAföG نمی‌دهند. این یک اشتباه رایج است. به گفتهٔ رسمی آژانس کار آلمان: «تنها نیمی از BAföG بازپرداخت می‌شود و نیمهٔ دیگر هدیهٔ دولت است.»


۳. Aufstiegs-BAföG؛ نسخهٔ ویژهٔ آوسبیلدونگ پیشرفته

اگر قصد دارید پس از آوسبیلدونگ اول، به سطح بالاتر بروید (مثلاً Meister، Fachwirt یا Erzieher)، Aufstiegs-BAföG (که قبلاً Meister-BAföG نامیده می‌شد) بهترین گزینه است.

۳.۱. تفاوت با BAföG معمولی

ویژگیBAföG معمولیAufstiegs-BAföG
هدفتحصیل اولیهآموزش پیشرفته
میزانتا ۸۵۵ €تا ۱.۸۱۵ €
نوع۵۰٪ بلاعوض + ۵۰٪ وام۷۵٪ بلاعوض + ۲۵٪ وام
محدودیت سنیداردندارد

طبق گزارش رسمی BMBF در سال ۲۰۲۵، Aufstiegs-BAföG برای دوره‌های آمادگی Meister، Fachwirt، Erzieher، و بسیاری از مدارک حرفه‌ای دیگر در نظر گرفته شده است.

۳.۲. شرایط دریافت

  • داشتن مدرک حرفه‌ای اولیه (Berufsabschluss)
  • شرکت در دوره‌ای که حداقل ۴۰۰ ساعت باشد
  • اقامت قانونی در آلمان

۳.۳. مزایای کلیدی

  • ۷۵٪ بلاعوض – یعنی ۱.۳۶۱ یورو از ۱.۸۱۵ یوروی ماکزیمم، اصلاً بازپرداخت نمی‌شود
  • وام ۲۵٪ بدون بهره است
  • در صورت موفقیت در دوره، تا سقف ۷۵٪ بخشیده می‌شود
  • برای افراد دارای فرزند، افزایش مبلغ
  • مخصوص افرادی که می‌خواهند ارتقای شغلی جدی بگیرند

(برای آشنایی با مسیرهای ارتقای حرفه‌ای، مقالهٔ مسیر کاری پس از آوسبیلدونگ در آلمان را ببینید.)


۴. Bildungskredit؛ وام بدون بهره دولتی

Bildungskredit یک وام دولتی از بانک KfW است که برای دانشجویان و دانش‌آموزان مسن‌تر (معمولاً بالای ۱۸ سال) طراحی شده. طبق اطلاعات رسمی Bundesverwaltungsamt در سال ۲۰۲۵:

  • میزان: ماهانه ۱۰۰ تا ۳۰۰ یورو، حداکثر تا ۳.۶۰۰ یورو کل
  • بهره: در طول دورهٔ تحصیل بدون بهره (zinslos)
  • مدت بازپرداخت: ۴ سال پس از پایان دوره
  • محدودیت سنی: معمولاً زیر ۳۰ سال (در موارد خاص تا ۳۶ سال)
  • مهم‌ترین مزیت: نیازی به مدرک درآمد والدین نیست، برخلاف BAföG

۴.۱. تفاوت Bildungskredit با BAföG

  • BAföG نیازمند بررسی درآمد والدین است، Bildungskredit نه
  • Bildungskredit کاملاً وام است، BAföG نیمه بلاعوض
  • Bildungskredit سریع‌تر پرداخت می‌شود
  • هر دو می‌توانند هم‌زمان دریافت شوند (در محدوده‌های مشخص)

۴.۲. شرایط دریافت

طبق BVA در سال ۲۰۲۵:

  • دانشجوی تمام‌وقت یا دانش‌آموز مدرسهٔ معتبر
  • داشتن اقامت معتبر در آلمان (برای ایرانیان: Aufenthaltstitel)
  • درآمد شخصی در طول دوره نباید از حد معینی بالاتر باشد
  • سن معمولاً زیر ۳۰ سال

۵. بورسیه‌ها و کمک‌هزینه‌های آموزشی

۵.۱. Deutschlandstipendium

بورسیهٔ آلمان (Deutschlandstipendium) که از سال ۲۰۱۱ تأسیس شده، ۳۰۰ یورو در ماه به دانشجویان و دانش‌آموزان ممتاز پرداخت می‌کند. به گفتهٔ رسمی وزارت آموزش عالی آلمان در ۲۰۲۵:

  • نیمی از هزینه توسط دولت فدرال، نیمی توسط حامیان خصوصی تأمین می‌شود
  • مبتنی بر شایستگی (عملکرد تحصیلی + تعهد اجتماعی)
  • معمولاً برای حداقل ۲ ترم (یک سال تحصیلی) اعطا می‌شود
  • بدون نیاز به بازپرداخت
  • در برخی ایالت‌ها برای دانش‌آموزان Berufsfachschule نیز در دسترس است

۵.۲. Begabtenförderung berufliche Bildung

این برنامه (طبق توضیح رسمی BMBF در سال ۲۰۲۵) مخصوص فارغ‌التحصیلان آوسبیلدونگ است که می‌خواهند تحصیلات خود را ادامه دهند:

  • میزان: ۳۶۰ یورو در ماه + ۸۰ یورو کمک کتاب
  • مدت: حداکثر ۳ سال (برای کارشناسی) یا ۲ سال (برای ارشد)
  • شرایط: عملکرد عالی در آوسبیلدونگ (حداقل نمره ۱.۹ یا ۸۲٪)
  • حامی: بنیادهایی مثل Friedrich-Ebert-Stiftung، Konrad-Adenauer-Stiftung، و سایر
  • بدون بازپرداخت

این بورسیه برای ایرانیانی که در آوسبیلدونگ خوب عمل کرده‌اند، یک فرصت طلایی است. مثلاً اگر شما آوسبیلدونگ پرستاری را با معدل عالی به پایان برسانید، می‌توانید برای ادامه تحصیل در رشتهٔ Pflegemanagement یا Pflegepädagogik این بورسیه را دریافت کنید.

۵.۳. بورسیه‌های DAAD

سرویس تبادل آکادمیک آلمان (DAAD) برای دانشجویان بین‌المللی که در آلمان تحصیل می‌کنند، بورسیه‌های متعددی دارد. اگرچه تمرکز اصلی DAAD روی دانشجویان دانشگاهی است، برنامه‌هایی مثل STIBET یا HAW.International نیز برای آوسبیلدونگ در دسترس هستند. برای اطلاعات دقیق‌تر، سایت رسمی DAAD را بررسی کنید.

۵.۴. بنیادهای خصوصی و ایالتی

  • Friedrich-Ebert-Stiftung (وابسته به SPD)
  • Konrad-Adenauer-Stiftung (وابسته به CDU)
  • Hans-Böckler-Stiftung (کارگری)
  • Heinrich-Böll-Stiftung (سبزها)
  • Rosa-Luxemburg-Stiftung (چپ)

این بنیادها معمولاً بورسیه‌های ۳۰۰ تا ۸۰۰ یورو در ماه ارائه می‌دهند، اما بیشتر برای دانشجویان دانشگاهی هستند، نه آوسبیلدونگ.


۶. وام‌های بانکی خصوصی: چه زمانی منطقی است؟

وام‌های خصوصی معمولاً آخرین گزینه هستند، چون بهره دارند (۴ تا ۸ درصد سالانه) و خطرات مالی بیشتری دارند. اما در شرایط خاص منطقی هستند:

۶.۱. KfW-Studienkredit

بانک دولتی KfW یک وام تحصیلی مستقل از Bildungskredit ارائه می‌دهد:

  • میزان: ماهانه تا ۶۵۰ یورو
  • بهره: متغیر، در سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۹۹ درصد سالانه
  • بازپرداخت: پس از پایان دوره، در اقساط ماهانه
  • شرط: معمولاً فقط برای دانشجویان دانشگاهی، نه آوسبیلدونگ

۶.۲. وام‌های Sparkassen و Volksbanken

بانک‌های محلی گاهی وام‌های آموزشی با شرایط خاص ارائه می‌دهند. اما معمولاً به ضامن یا وثیقه نیاز دارند.

۶.۳. چه زمانی وام خصوصی منطقی است؟

  • اگر BAföG، Aufstiegs-BAföG، Bildungskredit و بورسیه همگی رد شده‌اند
  • اگر دورهٔ آموزشی کوتاه (کمتر از ۶ ماه) است
  • اگر هزینهٔ خاصی مثل دورهٔ زبان آلمانی C1 یا DSH دارید
  • اگر یک دورهٔ تخصصی کوتاه (مثلاً دورهٔ IT کالج) می‌گذرانید

هشدار مهم: اگر از سایت‌هایی مثل auxmoney یا smava وام بگیرید (P2P lending)، بهره می‌تواند تا ۱۵٪ هم برسد. این فقط در شرایط اضطراری منطقی است.


۷. جدول مقایسه‌ای روش‌های تأمین هزینه (سال ۲۰۲۵)

ابزارمیزان ماهانهنوعشرط سنیبرای ایرانیانمنبع رسمی
Schüler-BAföG۶۱۴–۸۵۵ €۵۰٪ بلاعوض + ۵۰٪ واممعمولاً زیر ۳۰ سالدر صورت اقامت قانونی و ۵ سال سابقهBMBF
Aufstiegs-BAföGتا ۱.۸۱۵ €۷۵٪ بلاعوض + ۲۵٪ وامبدون محدودیتدر صورت اقامت قانونیBMBF
Bildungskredit۱۰۰–۳۰۰ €۱۰۰٪ وام بدون بهرهزیر ۳۰ سال (گاهی ۳۶)در صورت اقامت معتبرBVA / KfW
Deutschlandstipendium۳۰۰ €۱۰۰٪ بلاعوضدانشجویان ممتازبسته به دانشگاهBMBF
Begabtenförderung۳۶۰ € + ۸۰ €۱۰۰٪ بلاعوضفارغ‌التحصیلان ممتاز آوسبیلدونگبلهBMBF
Ausbildungsvergütung۸۰۰–۱.۴۰۰ €حقوق (خالص)–بلهArbeitgeber
KfW-Studienkreditتا ۶۵۰ €وام با بهره–فقط دانشگاهیانKfW
وام خصوصیمتغیروام با بهره بالا–بله–

تمام ارقام بر اساس آخرین به‌روزرسانی رسمی BMBF، BVA، و KfW در سال ۲۰۲۵ هستند.


۸. شرایط ویژهٔ ایرانیان: اقامت، زبان و مدارک

برای یک ایرانی که می‌خواهد از این ابزارها استفاده کند، سه چالش اصلی وجود دارد:

۸.۱. نوع اقامت

  • § 16a AufenthG (ویزای آوسبیلدونگ): اگر با این ویزا هستید، طبق ماده ۸ BAföG پس از ۵ سال اقامت (یا اگر یکی از والدین‌تان ۵ سال در آلمان کار کرده) واجد شرایط BAföG می‌شوید.
  • § 16b AufenthG (ویزای تحصیلی): مشابه.
  • § 18b AufenthG (Blue Card) یا § 18 AufenthG (ویزای کاری): معمولاً واجد شرایط BAföG نیستید، اما درآمد بالاتری دارید.
  • پناهندگی شناخته‌شده: معمولاً واجد شرایط BAföG هستید.

۸.۲. مدرک زبان

  • برای اکثر آوسبیلدونگ‌های مدرسه‌ای حداقل B1 لازم است
  • برای آوسبیلدونگ‌های تخصصی (مثلاً پرستاری) معمولاً B2 نیاز است
  • برای دریافت BAföG، سطح زبان معمولاً B1 یا B2 کافی است اما مدارک تحصیلی باید تأیید شده باشد

۸.۳. مدارک لازم برای BAföG

طبق راهنمای رسمی BVA در ۲۰۲۵:

  • گذرنامه و مدرک اقامت
  • گواهی اشتغال به تحصیل از مدرسه
  • مدرک آوسبیلدونگ قبلی (در صورت وجود)
  • مدارک درآمد والدین (یا گواهی عدم تمکن)
  • گواهی اجاره (Mietvertrag)
  • شمارهٔ حساب بانکی آلمانی (IBAN)

(برای آشنایی با مراحل ثبت آدرس پس از ورود، به ثبت آدرس در آلمان مراجعه کنید.)


۹. مراحل عملی: از تصمیم تا اولین واریز

اگر می‌خواهید در کمترین زمان ممکن به تأمین مالی دست پیدا کنید، این چک‌لیست را دنبال کنید:

مرحله ۱: بررسی واجد شرایط بودن (۱ هفته)

  • نوع اقامت خود را در bamf.de بررسی کنید
  • سن خود را محاسبه کنید
  • دورهٔ آوسبیلدونگ را با BMBF تأیید کنید

مرحله ۲: انتخاب ابزار مناسب (۲ روز)

  • آیا آوسبیلدونگ مدرسه‌ای است؟ → Schüler-BAföG
  • آیا دورهٔ پیشرفته (Meister/Fachwirt) است؟ → Aufstiegs-BAföG
  • آیا به پول اضافی نیاز دارید؟ → Bildungskredit
  • آیا ممتاز هستید؟ → Deutschlandstipendium یا Begabtenförderung

مرحله ۳: جمع‌آوری مدارک (۲–۴ هفته)

  • گذرنامه و برگهٔ اقامت
  • قرارداد آوسبیلدونگ
  • گواهی اشتغال به تحصیل
  • مدارک مالی والدین (در صورت لزوم)
  • اجاره‌نامه

مرحله ۴: ثبت درخواست (۱ روز)

مرحله ۵: پیگیری (۴–۸ هفته)

  • پیگیری از طریق پورتال آنلاین
  • در صورت نیاز، ارسال مدارک تکمیلی
  • دریافت پاسخ (Bescheid)
  • اولین واریز

مرحله ۶: مدیریت مالی پس از دریافت (مداوم)

  • بودجه‌بندی ماهانه
  • پس‌انداز اضطراری
  • پرداخت به‌موقع بیمه سلامت
  • آماده‌سازی برای بازپرداخت (در صورت BAföG)

۱۰. پرسش‌های پرتکرار

۱۰.۱. آیا ایرانیان بدون شهروندی آلمانی می‌توانند BAföG بگیرند؟

بله، اما مشروط. طبق ماده ۸ BAföG (آخرین اصلاحیه ۲۰۲۵)، اتباع غیر اتحادیهٔ اروپا در صورت داشتن یکی از این اقامت‌ها واجد شرایط هستند: Aufenthaltserlaubnis برای آموزش (پس از ۵ سال)، Niederlassungserlaubnis، یا وضعیت پناهندگی. اگر با ویزای آوسبیلدونگ (§ 16a AufenthG) یا ویزای کار (§ 18 AufenthG) هستید و پنج سال در آلمان زندگی کرده‌اید، BAföG در دسترس شماست. توضیحات بیشتر در سایت رسمی bamf.de آمده است.

۱۰.۲. اگر والدینم در ایران هستند و توان مالی ندارند، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق گفتهٔ رسمی Bundesagentur für Arbeit، اگر نتوانید مدارک درآمد والدین را ارائه دهید (مثلاً به‌خاطر تحریم یا عدم دسترسی)، می‌توانید با اظهارنامهٔ کتبی وضعیت را توضیح دهید. در بسیاری موارد، Amt für Ausbildungsförderung مبلغ BAföG را به‌صورت بلاعوض کامل محاسبه می‌کند. با این حال، بهتر است با یک مشاور رسمی (مثلاً از Arbeitworkerwohlfahrt یا Caritas) مشورت کنید.

۱۰.۳. آیا می‌توان هم‌زمان BAföG و حقوق آوسبیلدونگ گرفت؟

برای آوسبیلدونگ دوگانه (duale Ausbildung)، معمولاً خیر، چون حقوق شما بالاتر از BAföG است. اما برای آوسبیلدونگ مدرسه‌ای که حقوق ندارد، بله. اگر حقوق آوسبیلدونگ شما کمتر از BAföG باشد، می‌توانید تفاوت را به‌عنوان مکمل دریافت کنید. نرخ رسمی BAföG در سال ۲۰۲۵ به‌عنوان مرجع استفاده می‌شود.

۱۰.۴. چه زمانی باید درخواست BAföG بدهم؟

بهتر است سه ماه قبل از شروع دوره درخواست دهید، چون BAföG از ماه درخواست به بعد پرداخت می‌شود (نه از قبل). مثلاً اگر دورهٔ شما از سپتامبر ۲۰۲۵ شروع می‌شود، درخواست خود را در ژوئن ۲۰۲۵ ثبت کنید. تأخیر در درخواست، پول از دست‌رفته است.

۱۰.۵. اگر BAföG من رد شد، چه کار کنم؟

دو مسیر وجود دارد:

  1. اعتراض (Widerspruch): معمولاً تا یک ماه پس از دریافت پاسخ (Bescheid) وقت دارید. اعتراض باید مکتوب باشد و دلایل جدید ارائه شود.
  2. مسیر جایگزین: Bildungskredit، بورسیه‌های خصوصی، یا وام بانکی.

اگر در درآمد یا شرایط‌تان تغییری ایجاد شد، می‌توانید دوباره درخواست دهید.

۱۰.۶. آیا بازپرداخت BAföG اجباری است؟

بله، اما با سقف ۱۰.۰۱۰ یورو در سال ۲۰۲۵. یعنی حتی اگر کل BAföG دریافتی‌تان بیشتر باشد، بیش از این مبلغ بازپرداخت نمی‌کنید. بازپرداخت ۵ سال بعد از پایان دوره شروع می‌شود و اقساط ماهانه حداقل ۱۰۵ یورو است. در صورت درآمد پایین، می‌توانید درخواست معافیت (Freistellung) دهید.

۱۰.۷. آیا برای آوسبیلدونگ پرستاری (Pflege) کمک مالی ویژه‌ای وجود دارد؟

بله. طبق قانون Pflegeberufereformgesetz، از سال ۲۰۲۰ آوسبیلدونگ پرستاری بدون شهریه است و دانش‌آموزان حقوق دریافت می‌کنند. علاوه بر این، برخی ایالت‌ها کمک‌هزینهٔ اضافی (مثلاً برای فرزندان) پرداخت می‌کنند. (برای اطلاعات کامل دربارهٔ آوسبیلدونگ پرستاری، مقالهٔ آوسبیلدونگ پرستاری در آلمان را ببینید.)


۱۱. منابع رسمی

برای پیگیری دقیق‌تر، به این منابع رسمی مراجعه کنید:


۱۲. سلب مسئولیت

این مقاله در آگوست ۲۰۲۵ نوشته شده و بر اساس آخرین اطلاعات رسمی موجود در سایت‌های دولتی آلمان تنظیم شده است. با این حال:

  • ارقام ذکرشده ممکن است با تورم یا اصلاحات قانونی تغییر کنند. همیشه پیش از تصمیم‌گیری نهایی، با مراجع رسمی تأیید کنید.
  • شرایط فردی شما (اقامت، سن، رشته) ممکن است استثنا داشته باشد.
  • این مقاله مشاورهٔ حقوقی یا مالی نیست. برای تصمیم‌های مهم، با یک مشاور رسمی (Sozialberatung) یا وکیل مهاجرت مشورت کنید.
  • نام سایت abcezam.com مسئولیتی در قبال تصمیمات مالی شما ندارد.
توجه: اطلاعات این مقاله بر اساس منابع رسمی (BAMF، BMI، Auswärtiges Amt، Make it in Germany) گردآوری شده است. قوانین ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر اقدام، مقررات جاری را در سایت‌های رسمی بررسی کنید. این مقاله جایگزین مشاورهٔ قانونی نیست؛ برای بررسی پروندهٔ خودت می‌توانی مشاورهٔ رایگان موسسه آلتین قلم امید را بگیرید.
مشاورهٔ رایگان

پرونده‌ات را به یک متخصص بسپار

موسسه آلتین قلم امید (ABCezam) از سال 1390 در زمینهٔ اعزام دانشجو به ترکیه، آلمان، روسیه و چین فعال است. ارزیابی پرونده، انتخاب دانشگاه و پیشنهاد بورسیه در جلسهٔ اول رایگان انجام می‌شود.

  • بررسی رایگان شرایط پذیرش و شانس بورسیه
  • مشاورهٔ حضوری در تبریز یا آنلاین از سراسر ایران
  • همراهی از انتخاب رشته تا ورود به دانشگاه

درخواست مشاورهٔ رایگان

شماره‌ات را بگذار؛ مشاوران موسسه در اولین فرصت تماس می‌گیرند.

شمارهٔ تو فقط برای تماس مشاوره استفاده می‌شود.
این راهنما را برای کسی بفرست
تلگرامواتساپ
همهٔ مقالات آوسبیلدونگ

مطالب مرتبط