دانشگاه‌های آلمان برای پذیرش تحصیلی (Zulassung) اصل دیپلم و رینومرته را نمی‌گیرند و این مدارک در پرونده بایگانی نمی‌شوند. مدارک اصلی تنها در روز ثبتنام نهایی (Immatrikulation) برای مقایسه چشمی با کپی‌های مصدّق درخواست می‌شوند و همان روز به متقاضی برگردانده می‌شوند. برای اپلای در سامانه‌های یونی‌آسیست (uni-assist) یا مستقیم دانشگاه، کپی‌های مصدّق شده با امضاء و مهر رسمی همراه با ترجمه رسمی به آلمانی یا انگلیسی کاملاً کفایت می‌کند. اگر اصل مدرک در دسترس نباشد (مثلا گم شده یا در سفارت مانده)، می‌توان گواهی جایگزین (Zweitschrift) از وزارت آموزش ایران یا نمایندگی‌های کنسولی دریافت کرد که اعتبار قانونی معادل اصل دارد.
جدول محتوا
- اصل دیپلم و رینومرته در مرحله اپلای: چه می‌گذرد؟
- لحظه ثبتنام نهایی (Immatrikulation): تنها زمان نیاز به اصل
- گواهی جایگزین (Zweitschrift) چیست و چگونه اخذ میشود؟
- ترجمه رسمی: مترجم محلف در آلمان یا مترجم سفارت؟
- تجربه کاربران: دریافت مجدد مدرک از دانشگاه آلمان
- سناریوهای خاص: آوسبیلدونگ، کالج‌های پزشکی، هنر
- چک‌لیست عملی برای مدیریت مدارک
- نکات کلیدی و اعداد — جدول مقایسه
- سوالات متداول
- منابع رسمی
- سلب مسئولیت
- چه کسی میتواند در این مسیر کمک کند؟
اصل دیپلم و رینومرته در مرحله اپلای: چه می‌گذرد؟
وقتی شما برای مقطع کارشناسی یا ارشد در آلمان اپلای می‌کنید، دانشگاه یا یونی‌آسیست (uni-assist) از شما کپی مصدّق (beglaubigte Kopie) می‌خواهد، نه اصل. این کپی باید توسط نهاد رسمی صادرکننده (مثلا اداره آموزش، سفارت، نوت پابلیک) امضاء و مهر شده باشد تا صحت آن با اصل تایید شود. ترجمه رسمی این کپی‌ها نیز باید توسط مترجم محلف (beeidigter Übersetzer) در آلمان یا مترجم رسمی سفارت ایران در برلین/مونیخ/فرانکفورت انجام شده باشد.
طبق راهنمای رسمی DAAD و uni-assist، مدارک اصلی هرگز نباید به صورت پستی ارسال شوند، مگر در موارد بسیار نادر که دانشگاه به صراحت درخواست کند (مثل برخی رشته‌های هنری با پورتفولیو فیزیکی). در ۹۹٪ موارد، ارسال اصل باعث گم شدن پرونده در پست بین‌المللی میشود و دانشگاه مسئولیتی در قبال آن نمی‌پذیرد. uni-assist در صفحه رسمی «Required Documents» صراحتاً اعلام کرده: «Please do not send original documents. We do not return them and we are not liable for loss.»
نکته مهم: کپی مصدّق باید از تمام صفحات دیپلم و رینومرته (شامل پشت‌صفحه‌ها، مهرها و امضاء‌ها) تهیه شود. اسکن با کیفیت پایین یا کپی سیاه‌سفید از صفحات رنگی (مثلا مهرهای قرمز) ممکن است توسط uni-assist رد شود. پیشنهاد میشود اسکن ۳۰۰ DPI، رنگی و فرمت PDF/A تهیه کنید.
کارشناسان موسسه آلتین قلم امید فهرست مدارک مورد نیاز هر رشته را با شرایط دانشگاه مقصد تطبیق می‌دهند و این مرحله را رایگان بررسی می‌کنند.
لحظه ثبتنام نهایی (Immatrikulation): تنها زمان نیاز به اصل
تنها زمانی که باید اصل دیپلم، رینومرته، گواهی زبان و پاسپورت را به همراه داشته باشید، روز مراجعه به دفتر امور دانشجویان (Studierendensekretariat) برای Immatrikulation است. پرسنل اداری اصل را با کپی مصدّق مقایسه می‌کند، تایید می‌کند و بلافاصله به شما برمی‌گرداند. این فرآیند معمولاً کمتر از ۱۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر در آن روز اصل را نداشته باشید (مثلا در راه گم شده)، میتوانید با اظهارنامه کتبی (eidesstattliche Versicherung) و گواهی جایگزین (Zweitschrift) ثبتنام را کامل کنید و اصل را بعداً تحویل دهید.
بر اساس چک‌لیست رسمی DAAD برای Enrollment، مدارک مورد نیاز در روز Immatrikulation عبارتند از:
- اصل مدرک تحصیلی قبلی (دیپلم/رینومرته) برای Einsichtnahme (مقایسه چشمی)
- کپی مصدّق مدرک (برای بایگانی در پرونده)
- گواهی زبان اصلی (TestDaF، DSH، Goethe، Telc و...)
- پاسپورت و ویزای معتبر
- گواهی بیمه maladie (TK، AOK، Barmer و...)
- رسید پرداخت Semesterbeitrag
- عکس بیومتریک (معمولاً ۲ عدد)
- اظهارنامه مالی (Sperrkonto) یا ضمانت‌نامه
استثنا: در مقطع دکتری یا برخی رشته‌های پزشکی، دفتر پذیرش ممکن است درخواست کند اصل رینومرته برای بررسی واحدهای درسی (Module equivalence) مدتی در پرونده بماند. در این صورت از دانشگاه کپی برگردانده شده (Rückgabe) بگیرید.
گواهی جایگزین (Zweitschrift) چیست و چگونه اخذ میشود؟
گواهی جایگزین (Zweitschrift) سند رسمی است که وزارت آموزش و پرورش ایران یا کنسولگری‌های ایران در آلمان صادر می‌کنند و اعتبار قانونی دقیقاً معادل اصل دیپلم/رینومرته را دارد. این سند بر اساس مصوبه شورای عالی آموزش و قانون امور کنسولی ایران صادر میشود و توسط uni-assist و تمام دانشگاه‌های آلمان پذیرفته میشود.
اخذ در ایران (اداره آموزش محل صدور مدرک)
- مراجعه به اداره آموزش و پرورش شهر/استان محل صدور دیپلم/رینومرته
- پر کردن فرم درخواست «صدور گواهی جایگزین» (معمولاً در سایت اداره آموزش قابل دانلود است)
- ارائه دو عکس ۳×۴ با پس‌زمینه سفید
- کپی شناسنامه و کارت ملی (اصل برای مقایسه)
- پرداخت حق‌الزحمه (در سال ۱۴۰۵ حدود ۵۰۰٬۰۰۰ ریال؛ هر سال در بهمن‌ماه بازنگری میشود)
- مهلت صدور: ۱ تا ۲ هفته کاری (در اوج فصل ثبتنام ممکن است به ۳ هفته برسد)
نکته: اگر دیپلم/رینومرته قبل از سال ۱۳۷۰ صادر شده باشد، پرونده در آرکیو مرکزی وزارت آموزش در تهران است و باید از طریق سامانه «مدرک‌یابی» یا مراجعه حضوری به وزارت آموزش (خیابان فردوسی) پیگیری شود.
اخذ در آلمان (کنسولگری‌های ایران)
- مراجعه به کنسولگری ایران در برلین، مونیخ، فرانکفورت یا همبورگ (نوبت‌دهی آنلاین از طریق سایت کنسولگری الزامی است)
- پاسپورت اصلی و کپی تمام صفحات
- کپی دیپلم/رینومرته (اگر موجود باشد؛ اگر کاملاً گم شده، اظهارنامه کتبی بدهید)
- پر کردن فرم درخواست کنسولی
- پرداخت کارمزد کنسولی (در ۲۰۲۶ حدود ۳۰ یورو برای هر مدرک)
- مهلت صدور: ۲ تا ۴ هفته کاری (بسته به بار کاری کنسولگری)
مهم: گواهی جایگزین صادرشده در کنسولگری ایران در آلمان، مهر و امضای کنسول دارد و اعتبار بین‌المللی دارد. برای استفاده در uni-assist، این گواهی نیز باید ترجمه رسمی به آلمانی داشته باشد.
ترجمه رسمی: مترجم محلف در آلمان یا مترجم سفارت؟
ترجمه رسمی برای اپلای باید به آلمانی باشد. دو مسیر وجود دارد:
۱. مترجم محلف در آلمان (beeidigter Übersetzer)
- ترجمه در آلمان انجام میشود، مهر و امضاء مترجم محلف دارد، توسط همه دانشگاهها و Ausländerbehörde پذیرفته میشود.
- هزینه هر صفحه در ۲۰۲۶ حدود ۳۰ تا ۵۰ یورو (بسته به مترجم، تعداد صفحات و فوریت).
- لیست مترجمین محلف در سایت BDÜ (Bundesverband der Dolmetscher und Übersetzer) قابل جستجو است.
- مزیت: پذیرش تضمین‌شده، عدم نیاز به تایید مجدد، ارسال دیجیتال (PDF با امضای مجاز) برای uni-assist ممکن است.
۲. مترجم رسمی سفارت ایران در آلمان
- ترجمه در سفارت/کنسولگری انجام میشود، ارزانتر است (حدود ۱۵ تا ۲۵ یورو صفحه).
- برخی دانشگاهها ممکن است درخواست کنند ترجمه مجدد توسط مترجم محلف آلمان ارائه شود (به‌ویژه اگر ترجمه سفارت قالب استاندارد DIN ۵۰۰۸ را نداشته باشد).
- برای اطمینان، پیش از سفارش با uni-assist یا دفتر پذیرش دانشگاه تماس بگیرید و بپرسید: "Do you accept translations certified by the Iranian Embassy in Berlin?"
پیشنهاد عملی: اگر زمان دارید (بیش از ۴ هفته تا ددلاین)، مترجم محلف آلمان امن‌ترین گزینه است. اگر در ایران هستید و می‌خواهید قبل از سفر ترجمه داشته باشید، میتوانید از مترجمین محلف معتبر در تهران (با مجوز دادگستری) ترجمه کنید، اما باید مطمئن شوید دانشگاه مقصد آن را می‌پذیرد (اکثر دانشگاهها ترجمه مترجم محلف ایران را نمی‌پذیرند مگر با آپستیل).
کارشناسان موسسه آلتین قلم امید مترجمین محلف معتبر آلمان را معرفی می‌کنند و فرآیند ترجمه و مصدّق‌سازی را مدیریت می‌کنند.
تجربه کاربران: دریافت مجدد مدرک از دانشگاه آلمان
بسیاری از دانشجویان ایرانی گزارش می‌دهند که پس از ثبتنام، اصل دیپلم و رینومرته بدون هیچ مشکلی برگردانده شده است. در انجمن‌های دانشجویی (مثل گروه‌های تلگرامی "دانشجویان ایران در آلمان" و "آوسبیلدونگ و تحصیل در آلمان") تجربیات مشترک نشان می‌دهد:
- هیچ دانشجویی گزارش نگرفته که دانشگاه اصل مدرک را نگه داشته باشد (مگر موارد پزشکی/داروسازی که در ادامه توضیح داده شد).
- در موارد نادر که اصل در پست گم شده، دانشگاه کپی مصدّق را برای ثبتنام موقت پذیرفته و مهلت ۳ ماهه برای ارائه اصل/گواهی جایگزین داده است.
- برخی دانشجویان برای احتیاط، پیش از سفر کپی رنگی با کیفیت بالا از تمام صفحات دیپلم و رینومرته تهیه کرده و در ابری (Google Drive، Dropbox) ذخیره کرده‌اند.
- یک دانشجو در مونیخ گزارش داد: "من اصل دیپلم را در روز Immatrikulation تحویل دادم، موظف شدم در کادر مقابل امضاء کنم که 'اصل برگردانده شده است'، و بلافاصله پس از مقایسه به من تحویل داده شد."
سناریوهای خاص: آوسبیلدونگ، کالج‌های پزشکی، هنر
آوسبیلدونگ (Ausbildung)
شرکت آموزشی و Berufsschule معمولاً کپی مصدّق دیپلم/رینومرته برای ثبتنام در Chamber of Commerce (IHK/HWK) میخواهند. اصل فقط برای بررسی چشمی در روز امضاء قرارداد خواسته میشود. برای آوسبیلدونگ‌های پرستاری و پزشکی، Landesprüfungsamt (LPA) ممکن است اصل را برای صدور مجوز مزاوله (Erlaubnis) بخواهد.
پزشکی/دندانی/داروسازی (Staatsexamen / Approbation)
این مهم‌ترین استثناست. Landesprüfungsamt (LPA) برای صدور مجوز مزاوله (Approbation) اصل مدرک را می‌خواهد و نگه میدارد. در این حالت باید گواهی جایگزین (Zweitschrift) برای خودتان نگه دارید. بر اساس اطلاعات LPA Bayern، "Originalzeugnisse werden bei der Erteilung der Approbation einbehalten; eine Zweitschrift ist für den Antragsteller aufzubewahren."
اگر برای پزشکی/داروسازی اپلای می‌کنید، حتماً پیش از سفر دو نسخه گواهی جایگزین (Zweitschrift) از ایران بگیرید: یکی برای ارسال به LPA، یکی برای بایگانی شخصی.
رشته‌های هنری/معماری
پورتفولیو فیزیکی و иногда اصل گواهی‌های قبلی برای مصاحبه ورود (Eignungsprüfung) خواسته میشود. پیش از ارسال با دانشگاه تماس بگیرید. برخی دانشگاه‌های هنر (مثل UdK Berlin، HBK Braunschweig) در دعوت‌نامه مصاحبه صراحتاً می‌نویسند: "Bitte bringen Sie die Originalzeugnisse zur Eignungsprüfung mit."
چک‌لیست عملی برای مدیریت مدارک
- اکنون: اصل دیپلم و رینومرته را اسکن کنید (۳۰۰ DPI، رنگی، PDF/A). در ابری (Google Drive، Dropbox) و روی فلش مموری ذخیره کنید.
- در ایران (پیش از سفر): از اداره آموزش محل صدور، کپی مصدّق چند نسخه بگیرید (حداقل ۳ نسخه: یکی برای uni-assist، یکی برای بایگانی، یکی رزرو).
- ترجمه: ترجمه رسمی به آلمانی توسط مترجم محلف آلمان سفارش دهید (یا در سفارت اگر دانشگاه پذیرفت). فایل PDF ترجمه را با امضای دیجیتال مترجم دریافت کنید.
- اپلای: فقط کپی مصدّق + ترجمه را به uni-assist/دانشگاه پست کنید (پست پیش‌پردازشت با ردیابی). اصل را هرگز پست نکنید.
- سفر: اصل دیپلم، رینومرته، گواهی زبان، پاسپورت، عکس بیومتریک (۴ عدد)، اظهارنامه مالی (Sperrkonto)، بیمه‌نامه، و دعوت‌نامه پذیرش (Zulassungsbescheid) را در کیف دستی بگذارید. در چمدن چک‌ین شده نگذارید.
- ثبتنام (Immatrikulation): پیش از مراجعه، ایمیل بزنید و نوبت بگیرید. اصل را نشان دهید، کپی مصدّق تحویل دهید، اصل را بگیرید و رسید تحویل (Empfangsbestätigung) بگیرید.
- بازگشت/گم شدن: در صورت گم شدن اصل در آلمان، بلافاصله به کنسولگری ایران مراجعه کنید برای Zweitschrift (مهلت ۲-۴ هفته). برای گم شدن در ایران، به اداره آموزش مراجعه کنید.
- بایگانی: پس از ثبتنام، کپی مصدّق برگردانده‌شده از دانشگاه را در فولدر مخصوص بایگانی کنید. برای تمدید اقامت یا تبدیل ویزا ممکن است دوباره خواسته شود.
نکات کلیدی و اعداد — جدول مقایسه
| مورد | جزئیات | سال/منبع |
|---|
| اصل دیپلم در اپلای | لازم نیست؛ کپی مصدّق کفایت می‌کند | ۲۰۲۶، uni-assist / DAAD |
| اصل در ثبتنام (Immatrikulation) | فقط برای مقایسه چشمی، بلافاصله برگردانده میشود | ۲۰۲۶، Studierendensekretariat |
| گواهی جایگزین (Zweitschrift) ایران | اعتبار معادل اصل، هزینه ~۵۰۰٬۰۰۰ ریال، مهلت ۱-۲ هفته | ۱۴۰۵، وزارت آموزش |
| گواهی جایگزین (Zweitschrift) کنسولگری | اعتبار معادل اصل، هزینه ~۳۰ یورو، مهلت ۲-۴ هفته | ۲۰۲۶، کنسولگری ایران |
| ترجمه رسمی مترجم محلف آلمان | ~۳۰-۵۰ یورو صفحه، پذیرفته شده همه جا | ۲۰۲۶، BDÜ |
| ترجمه رسمی سفارت ایران | ~۱۵-۲۵ یورو صفحه، ممکن است نیاز به تایید مجدد باشد | ۲۰۲۶، سفارت ایران |
| پزشکی/داروسازی (Approbation) | اصل توسط LPA نگه داشته میشود، Zweitschrift الزامی | ۲۰۲۶، LPA Bayern |
| کپی مصدّق در ایران (اداره آموزش) | هزینه هر برگ ~۵۰٬۰۰۰ ریال، فوری تا ۱ روز | ۱۴۰۵، اداره آموزش |
| کپی مصدّق در آلمان (نوت پابلیک) | هزینه هر برگ ~۱۰-۲۰ یورو، نیاز به نوبت | ۲۰۲۶، Notar |
| مهلت ارسال مدارک به uni-assist | بسته به ترم: ترم زمستان ۱۵ ژوئیه، ترم تابستان ۱۵ ژانویه | ۲۰۲۶، uni-assist |
سوالات متداول
۱. آیا باید اصل دیپلم را به uni-assist پست کنم؟
خیر. uni-assist صراحتاً اعلام کرده که اصل مدرک نفرستید. فقط کپی مصدّق و ترجمه رسمی ارسال کنید. ارسال اصل باعث گم شدن پرونده میشود و uni-assist مسئولیتی ندارد. در صفحه رسمی uni-assist: "Original documents must not be sent. They will not be returned."
۲. اگر اصل دیپلمم گم شده باشد، آیا میتوانم در آلمان ثبتنام کنم؟
بله. با گواهی جایگزین (Zweitschrift) از کنسولگری ایران در آلمان و اظهارنامه کتبی (eidesstattliche Versicherung) میتوانید ثبتنام را کامل کنید. اصل نیازی به ارائه مجدد نیست. اظهارنامه کتبی باید پیش از نوت پابلیک یا کنسولگری امضاء شود و شامل جمله "Ich versichere an Eides statt, dass ich das Originalzeugnis verloren habe" باشد.
۳. ترجمه سفارت ایران در آلمان توسط همه دانشگاهها پذیرفته میشود؟
نه همیشه. اکثر دانشگاهها ترجمه مترجم محلف آلمان (beeidigter Übersetzer) را میخواهند. پیش از سفارش ترجمه در سفارت، با uni-assist یا دفتر پذیرش دانشگاه ایمیل بزنید و بپرسید. برخی دانشگاهها (مثل TU München، RWTH Aachen) در FAQ خود نوشتهاند: "Only translations by sworn translators in Germany are accepted."
۴. کپی مصدّق از کجا بگیرم؟ در ایران یا آلمان؟
بهتر است در ایران از اداره آموزش محل صدور مدرک بگیرید (رسمیتر و ارزانتر). در آلمان میتوانید از نوت پابلیک (Notar) یا کنسولگری ایران کپی مصدّق بگیرید اما هزینه و زمان بیشتر است. نوت پابلیک در آلمان برای کپی مصدّق مدرک ایرانی ممکن است درخواست کند اصل را ببیند (که با اصل در کیف دستی شما حل میشود).
۵. برای آوسبیلدونگ هم اصل دیپلم لازم است؟
خیر. شرکت آموزشی و Berufsschule کپی مصدّق میخواهند. اصل فقط در روز امضاء قرارداد برای بررسی چشمی دیده میشود و برگردانده میشود. برای آوسبیلدونگ پرستاری، LPA اصل را برای Approbation نگه میدارد (مشابه پزشکی).
۶. مدت اعتبار کپی مصدّق و ترجمه چقدر است؟
کپی مصدّق: تا زمانی که اصل معتبر است (معمولاً نامحدود، مگر اینکه مدرک باطل شده باشد). ترجمه رسمی: نامحدود، مگر اینکه دانشگاه تاریخ انقضای خاصی تعیین کند (ندارد). نکته: برخی Ausländerbehörde برای تمدید اقامت ممکن است ترجمه جدیدتر از ۶ ماه بخواهند؛ در این صورت مترجم محلف میتواند ترجمه قبلی را با تاریخ جدید تأیید کند (Bestätigung).
۷. آیا میتوانم کپی مصدّق را خودم با اسکنر و پرینتر تهیه کنم؟
خیر. کپی مصدّق (beglaubigte Kopie) باید توسط نهاد رسمی (اداره آموزش، نوت پابلیک، کنسولگری، سفارت) امضاء و مهر شود. کپی ساده (einfache Kopie) برای uni-assist و دانشگاه پذیرفته نمیشود.
۸. اگر دیپلم من قبل از انقلاب صادر شده (قبل از ۱۳۵۷) چه کنم؟
مدارک قبل از ۱۳۵۷ در آرکیو مرکزی وزارت آموزش در تهران بایگانی شده‌اند. باید از طریق سامانه «مدرک‌یابی» (madrak.yab.ir) یا مراجعه حضوری به وزارت آموزش (شعبه مدارک قدیمی) درخواست گواهی جایگزین دهید. مهلت ممکن است ۴ تا ۶ هفته باشد.
منابع رسمی
سلب مسئولیت
اطلاعات این مقاله بر اساس مقررات و تجربیات تا تاریخ ۲۰۲۶-۱۰-۰۴ تدوین شده است. قوانین پذیرش، هزینه‌ها و مهلت‌ها ممکن است توسط دانشگاهها، uni-assist، سفارت‌ها یا وزارت آموزش تغییر کنند. پیش از هر اقدام، از صفحهٔ رسمی دانشگاه مقصد، uni-assist و کنسولگری ایران اطلاعات بروز را تأیید کنید. این مقاله مشاوره حقوقی یا اداری رسمی محسوب نمیشود و موسسه آلتین قلم امید مسئولیتی در قبال تصمیمات مبتنی بر این محتوا نمی‌پذیرد.
چه کسی میتواند در این مسیر کمک کند؟
مدیریت مدارک، ترجمه رسمی، اخذ گواهی جایگزین و هماهنگی با uni-assist/دانشگاه مراحل حساسی هستند که یک اشتباه در آن‌ها میتواند پذیرش را به تأخیر بیندازد. کارشناسان موسسه آلتین قلم امید با ۱۵ سال سابقه در پذیرش تحصیلی آلمان، این مراحل را برای شما بررسی و مدیریت می‌کنند:
