🇩🇪Willkommen·راهنمای آلمانویزا و اقامت اقامت دائم آلمان پس از آوسبیلدونگ + تحصیل: محاسبه ۵ سال و نقش مینیجاب
راهنمای محاسبه ۵ سال اقامت برای پاس آلمان Niederlassungserlaubnis با ترکیب آوسبیلدونگ، تحصیل و مینیجاب. ارقام ۲۰۲۶، شرط بیمه بازنشستگی و سناریوهای عملی. — دوره
۲۸ آبان ۱۴۰۵·بهروزرسانی: ۲۸ آبان ۱۴۰۵·۱۰ دقیقه مطالعه
برای دریافت پاس آلمان (Niederlassungserlaubnis) بر اساس ماده ۱۸ قانون اقامت (AufenthG)، شما باید ۶۰ ماه اقامت قانونی داشته و در طول این دوره مشمول بیمه بازنشستگی قانونی (gesetzliche Rentenversicherung) بوده باشید. آوسبیلدونگ چون با قرارداد کار و پرداخت مشارکتهای اجتماعی همراه است، تمام ۳۶ ماه آن در این ۵ سالاحتساب میشود. اما دوره تحصیل دانشگاهی تنها زمانی محاسبه میشود که شما مجوز کار داشته باشید و درآمد ماهانهتان حداقل به حد نصاب مینیجاب (۵۳۸ یورو در ۲۰۲۶) برسد تا مشمول بیمه بازنشستگی شوید. اگر فقط با ویزای دانشجویی (§۱۶b) تحصیل میکنید و کار نمیکنید، آن ماهها برای پاس احتساب نمیشوند.

جدول محتوا
- ماده ۱۸ قانون اقامت (AufenthG) و شرط ۵ سال
- آوسبیلدونگ: احتساب کامل در ۵ سال
- تحصیل دانشگاهی: فقط با مجوز کار و درآمد مینیجاب
- سناریوهای ترکیب آوسبیلدونگ + تحصیل + کار
- شرطهای دیگر پاس ۵ ساله (ماده ۱۸)
- مینیجاب و بیمه بازنشستگی: جزئیات فنی
- نقش موسسه آلتین قلم امید در مسیر شما
- نکات کلیدی و اعداد — جدول
- سوالات متداول
- منابع رسمی
- سلب مسئولیت
ماده ۱۸ قانون اقامت (AufenthG) و شرط ۵ سال
ماده ۱۸ قانون اقامت آلمان (AufenthG) پیشنیازهای دریافت پاس آلمان را تعریف میکند. مهمترین شرط، ۵ سال اقامت قانونی با مجوز اقامت (Aufenthaltserlaubnis) است. این ۵ سال باید پیوسته باشند و مهاجر در طول آنها مشمول بیمه بازنشستگی قانونی (gesetzliche Rentenversicherung) بوده باشد. به گزارش Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF) در راهنمای «پاس آلمان»، دورههایی که فرد تحت پوشش بیمه بازنشستگی بوده، برای محاسبه ۵ سال در نظر گرفته میشوند.
به بیان ساده: هر ماهی که شما مجوز اقامت معتبر داشتهاید و کارفرما (یا شما به عنوان کارآفرین) سهم بازنشستگی را پرداخت کردهاید، یک ماه از ۶۰ ماه مورد نیاز کسر میشود. ماههایی که تحت پوشش بیمه نبودهاید (مثلاً فقط تحصیل کردهاید بدون درآمد مشمول بیمه)، در این محاسبه گنجانده نمیشوند.
نکته مهم: «پیوسته» بودن اقامت به معنای عدم قطع مجوز اقامت است. خروج از آلمان تا ۶ ماه (در موارد خاص تا ۱۲ ماه با اجازه اداره مهاجرتی) معمولاً پیوسته بودن را نقض نمیکند، اما ماههای خارج از آلمان اگر تحت پوشش بیمه بازنشستگی نباشید، برای ۵ سال محاسبه نمیشوند.

آوسبیلدونگ: احتساب کامل در ۵ سال
آوسبیلدونگ (Ausbildung) یک آموزش مهنی دوطرفه است که در آن متقاضی با یک قرارداد کار (Ausbildungsvertrag) استخدام میشود. کارفرما مشارکتهای اجتماعی (شامل بیمه بازنشستگی، بیکاری، سلامت و مراقبت) را پرداخت میکند. بنابراین تمام ۳ سال آوسبیلدونگ به عنوان دوره مشمول بیمه بازنشستگی در ۵ سال محاسبه میشوند. این نکته در سایت رسمی Make it in Germany و راهنمای BAMF برای متقاضیان پاس تأکید شده است.
نکته عملی: اگر آوسبیلدونگتان ۳ سال کامل باشد، پس از فارغالتحصیلی و یافتن کار، تنها ۲ سال کار کاملوقت دیگر نیاز دارید تا به ۶۰ ماه برسید.
جزئیات قرارداد آوسبیلدونگ و بیمه
- قرارداد آوسبیلدونگ شامل حداقل ۳۵ تا ۴۰ ساعت کار در هفته است.
- کارفرما نیمه مشارکتهای اجتماعی (از جمله ۹.۳٪ سهم کارفرمایانه بیمه بازنشستگی) را میپردازد.
- شما به عنوان متقاضی آوسبیلدونگ اجباری در بیمه بازنشستگی مشمول هستید (معافیت ندارد).
- حقوق آوسبیلدونگ در ۲۰۲۶ بسته به رشته و ایالت بین ۶۵۰ تا ۱۳۰۰ یورو متغیر است، اما هر مبلغی که باشد، مشمول بیمه بازنشستگی است.

تحصیل دانشگاهی: فقط با مجوز کار و درآمد مینیجاب
دانشجویان بینالمللی با ویزای §۱۶b AufenthG مجازند تا ۱۴۰ روز کاملوقت یا ۲۸۰ روز نیمهوقت در سال کار کنند (معادل ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم). اگر در این بازه درآمد ماهانه شما از حد نصاب مینیجاب (Minijob-Grenze) بالاتر رود، شما مشمول بیمه بازنشستگی میشوید و آن ماهها برای پاساحتساب میشوند.
ارقام ۲۰۲۶ (اعلام شده توسط Bundesministerium für Arbeit und Soziales - BMAS):
- حد نصاب مینیجاب: ۵۳۸ یورو در ماه (از ژانویه ۲۰۲۶)
- سال ۲۰۲۵: ۵۲۰ یورو
- سال ۲۰۲۴: ۵۳۸ یورو (موقتاً افزایش یافته بود)
اگر درآمدتان زیر این سقف باشد (مثلاً مینیجاب کلاسیک ۴۵۰ یورو که قبل از ۲۰۲۳ رایج بود)، مشمول بیمه بازنشستگی نمیشوید و آن ماهها برای ۵ سال محاسبه نمیشوند. بنابراین برای احتساب دوره تحصیل، باید یا:
- کار کاملوقت داشته باشید (با قرارداد کار و حقوق کامل)
- یا مینیجاب با درآمد حداقل ۵۳۸ یورو داشته باشید (مینیجاب در حد نصاب جدید)
محاسبه ماههای مشمول بیمه در طول تحصیل
فرض کنید شما ۳ سال (۳۶ ماه) تحصیل میکنید و در طول این دوره مینیجاب ۵۳۸ یورو دارید:
- اگر هر ماه درآمد ۵۳۸ یورو داشته باشید → ۳۶ ماه احتساب میشود.
- اگر فقط ۶ ماه در سال کار کنید (مثلاً فقط در تعطیلات ترم) → ۱۸ ماه از ۳۶ ماه احتساب میشود.
- ماههایی که درآمد ندارید یا زیر ۵۳۸ یورو هستید → احتساب نمیشوند.
نکته عملی: برای رسیدن به ۶۰ ماه، ترکیب آوسبیلدونگ + تحصیل با مینیجاب + کار کاملوقت پس از فارغالتحصیلی رایجترین مسیر است.
سناریوهای ترکیب آوسبیلدونگ + تحصیل + کار
| سناریو | دوره آوسبیلدونگ | دوره تحصیل + کار مینیجاب (≥۵۳۸ یورو) | کار کاملوقت پس از تحصیل | مجموع ماههای مشمول بیمه | نتیجه برای پاس ۵ ساله |
|---|
| الف | ۳۶ ماه | ۰ ماه | ۲۴ ماه | ۶۰ ماه | ✅ کافی است |
| ب | ۳۶ ماه | ۱۲ ماه (مینیجاب ۵۳۸ یورو) | ۱۲ ماه | ۶۰ ماه | ✅ کافی است |
| ج | ۳۶ ماه | ۲۴ ماه (فقط تحصیل، بدون کار) | ۲۴ ماه | ۶۰ ماه | ❌ ۲۴ ماه تحصیل احتساب نمیشود |
| د | ۰ ماه (فقط تحصیل) | ۳۶ ماه (مینیجاب ۵۳۸ یورو) | ۲۴ ماه | ۶۰ ماه | ✅ کافی است |
| ه | ۲۴ ماه (آوسبیلدونگ ۲ ساله) | ۳۶ ماه (مینیجاب ۵۳۸ یورو) | ۰ ماه | ۶۰ ماه | ✅ کافی است |
منبع: محاسبه بر اساس ماده ۱۸ AufenthG و راهنمای BAMF برای «Niederlassungserlaubnis nach 5 Jahren».
شرطهای دیگر پاس ۵ ساله (ماده ۱۸)
علاوه بر ۵ سال اقامت و بیمه، موارد زیر هم لازماند:
- B1 آلمانی (گواهی زبان رسمی مثل Goethe، telc، ÖSD) — گواهی باید از موسسه معتبر باشد و معمولاً حداکثر ۱۲ ماه اعتبار دارد.
- تأمین معاش (Lebensunterhalt sichern) بدون نیاز به کمک اجتماعی (Jobcenter/Sozialamt) — یعنی درآمد ثابت یا ذخیره مالی کافی برای خود و خانواده.
- سکن مناسب (Wohnraum) برای خود و اعضای خانواده — حداقل ۱۲ متر مربع برای هر نفر بزرگسال و ۱۰ متر برای کودک.
- سابقه کیفری نداشته باشد (Führungszeugnis) — گواهی حسن سابقه از آلمان و کشور مبدأ (ایران) در صورت اقامت کمتر از ۱۰ سال.
- آشنایی با نظام حقوقی و اجتماعی آلمان — معمولاً از طریق تست Einbürgerungstest (۳۳ سوال، ۱۷ پاسخ درست) یا دوره یکپارچهسازی (Integrationskurs) ثابت میشود.
مدرک زبان B1: چه زمانی و چگونه؟
- میتوانید در طول آوسبیلدونگ یا تحصیل دروس زبان بگذرانید.
- آزمونهای معتبر: Goethe-Zertifikat B1، telc Deutsch B1، ÖSD Zertifikat B1.
- هزینه آزمون حدود ۱۳۰ تا ۱۶۰ یورو است.
- اگر دوره یکپارچهسازی (Integrationskurs) را بگذرانید، تست زبان و تست آشنایی با نظام حقوقی در آن گنجانده شده است.
مینیجاب و بیمه بازنشستگی: جزئیات فنی
مینیجاب (Minijob) در آلمان دو دسته دارد:
۱. مینیجاب کلاسیک (۴۵۰ یورو - قدیمی)
- تا اکتبر ۲۰۲۲ سقف ۴۵۰ یورو بود.
- کارفرما پولی برای بیمه بازنشستگی پرداخت نمیکرد.
- کارمند میتوانست از بیمه بازنشستگی معاف بماند.
- این نوع برای پاساحتساب نمیشود.
۲. مینیجاب در حد نصاب جدید (۵۳۸ یورو از ۲۰۲۶)
- کارفرما سهم کارفرمایانه بیمه بازنشستگی (۹.۳٪) را میپردازد.
- کارمند اجباری در بیمه بازنشستگی مشمول است (مگر معافیت خاص مثل داشتن کار اصلی کاملوقت).
- این نوع برای پاساحتساب میشود.
بنابراین اگر به عنوان دانشجو مینیجاب دارید، حتماً باید مطمئن شوید قرارداد شما در بازه ۵۳۸ یورو (یا بالاتر) است و کارفرما مشارکت بازنشستگی را کسر میکند. از کارفرما بیان حقوق (Entgeltabrechnung) بگیرید و در پرونده پاس ضمیمه کنید.
چکلیست مینیجاب برای احتساب در پاس
نقش موسسه آلتین قلم امید در مسیر شما
انتخاب رشته و دانشگاهی که هم توسط وزارت علوم ایران تأیید شده باشد و هم امکان کار جانبی با درآمد مینیجاب را بدهد، گام اول است. کارشناسان موسسه آلتین قلم امید فهرست دانشگاههای مورد تأیید را با مدرک شما تطبیق میدهند و این مرحله را رایگان بررسی میکنند. همچنین در تهیه پرونده ویزای دانشجویی (§۱۶b) و تبدیل به ویزای کار (§۱۸a) پس از فارغالتحصیلی، از شما پشتیبانی میکنند.
نکات کلیدی و اعداد — جدول
| مورد | مقدار / شرط | سال مرجع | منبع رسمی |
|---|
| مهلت اقامت برای پاس (ماده ۱۸) | ۶۰ ماه (۵ سال) | ۲۰۲۶ | §۱۸ AufenthG |
| احتساب آوسبیلدونگ | بله، کامل (۳۶ ماه) | ۲۰۲۶ | BAMF، Make it in Germany |
| احتساب تحصیل بدون کار | خیر | ۲۰۲۶ | §۱۶b AufenthG، BAMF |
| احتساب تحصیل با مینیجاب ≥۵۳۸ یورو | بله | ۲۰۲۶ | Bundesministerium für Arbeit |
| حد نصاب مینیجاب (بیمه بازنشستگی) | ۵۳۸ یورو/ماه | ۲۰۲۶ | BMAS، Minijob-Zentrale |
| حد نصاب مینیجاب (سابق) | ۵۲۰ یورو/ماه | ۲۰۲۵ | BMAS |
| مجاز کار دانشجویی | ۱۴۰ روز کاملوقت / ۲۸۰ روز نیمهوقت | ۲۰۲۶ | §۱۶b AufenthG |
| سطح زبان مورد نیاز | B1 | ۲۰۲۶ | §۱۸ AufenthG |
| هزینه آزمون B1 | ۱۳۰-۱۶۰ یورو | ۲۰۲۶ | Goethe-Institut، telc |
| حداقل مساحت سکن | ۱۲ متر مربع/نفر بزرگسال | ۲۰۲۶ | Wohnraumförderungsgesetz |
سوالات متداول
۱. آیا میتوانم در طول آوسبیلدونگ همزمان دانشگاه هم بروم و هر دو را برای پاساحتساب کنم؟
خیر. آوسبیلدونگ تماموقت است و قرارداد کار شما ۳۵-۴۰ ساعت در هفته را پوشش میدهد. نمیتوانید همزمان دانشجوی تماموقت دانشگاه باشید. اگر آوسبیلدونگ را بگذارید و به تحصیل بپردازید، دوره آوسبیلدونگ تا آن تاریخاحتساب میشود، اما برای بقیه ۵ سال باید شرط کار/مینیجاب را داشته باشید.
۲. من ۲ سال آوسبیلدونگ کردهام و ۳ سال دانشگاهی (با مینیجاب ۵۳۸ یورو). آیا برای پاس کافی است؟
بله، اگر در کل ۵ سال (۶۰ ماه) مشمول بیمه بازنشستگی بودهاید: ۲۴ ماه آوسبیلدونگ + ۳۶ ماه تحصیل با مینیجاب مشمول بیمه = ۶۰ ماه. شرط دیگر (B1، تأمین معاش، سکن) هم باید برقرار باشد.
۳. مینیجاب ۴۵۰ یورو (قدیمی) برای پاساحتساب میشود؟
خیر. مینیجاب کلاسیک ۴۵۰ یورو مشمول بیمه بازنشستگی نبود (مگر انتخاب داوطلبانه). از اکتبر ۲۰۲۲ سقف به ۵۲۰ یورو و از ژانویه ۲۰۲۶ به ۵۳۸ یورو رسیده. فقط مینیجابهایی که در بازه جدید (≥۵۳۸ یورو) باشند و کارفرما سهم بازنشستگی بپردازد، احتساب میشوند.
۴. اگر در طول ۵ سال یک بار بیکار شدهام (مثلاً ۳ ماه)، چه میشود؟
دوره دریافت مزایای بیکاری (Arbeitslosengeld I) هم مشمول بیمه بازنشستگی است و در ۵ سال احتساب میشود. اما اگر بیکاری طولانیمدت (Bürgergeld/Arbeitslosengeld II) بگیرید، آن ماهها احتساب نمیشوند چون مشمول بیمه بازنشستگی نیستید.
۵. آیا دوره آمادهسازی زبان (Sprachkurs) قبل از آوسبیلدونگ یا دانشگاه احتساب میشود؟
خیر. دورههای زبان با ویزای §۱۶f یا §۱۷ AufenthG (بدون مجوز کار) مشمول بیمه بازنشستگی نیستند و در ۵ سال محاسبه نمیشوند. فقط از زمانی احتساب میشود که مجوز کار دارید و مشارکت بازنشستگی پرداخت میکنید.
۶. اگر من در طول تحصیل کار کاملوقت (نه مینیجاب) داشته باشم، آیااحتساب میشود؟
بله. کار کاملوقت با قرارداد کار و پرداخت مشارکتهای اجتماعی کامل، مشمول بیمه بازنشستگی است واحتساب میشود. اما توجه داشته باشید که با ویزای دانشجویی (§۱۶b) شما فقط میتوانید ۱۴۰ روز کاملوقت در سال کار کنید. اگر بیشتر کار کنید، وضعیت ویزای شما دچار مشکل میشود. پس از فارغالتحصیلی با ویزای جستجوی کار (§۲۰ AufenthG) یا ویزای کار (§۱۸a) میتوانید کاملوقت کار کنید.
منابع رسمی
سلب مسئولیت
اطلاعات این مقاله بر اساس قوانین و ارقام منتشرشده تا تاریخ ۲۰۲۶-۰۹-۲۸ تدوین شده است. قوانین مهاجرتی، سقفهای درآمدی و مقررات بیمه بازنشستگی هر سال ممکن است تغییر کنند. پیش از هر اقدام حقوقی، لطفاً با مشاور مهاجرتی مجاز یا وکیل متخصص قانون اقامت آلمان مشورت کنید و صفحهای رسمی BAMF، BMI و Make it in Germany را برای آخرین بهروزرسانیها بررسی نمایید. موسسه آلتین قلم امید مسؤولیتی در قبال تغییرات قانونگذاری یا تصمیمات ادارات مهاجرتی پذیرفته نمیشود.
چه کسی میتواند در این مسیر کمک کند؟
موسسه آلتین قلم امید با ۱۵ سال سابقه در پذیرش تحصیلی آلمان، شما را در مراحل زیر همراهی میکند:
- انتخاب رشته و دانشگاه مورد تأیید وزارت علوم/بهداشت ایران
- پذیرش تحصیلی (Akzeptanz) و اخذ ویزای دانشجویی (§۱۶b)
- برنامهریزی کار جانبی (مینیجاب) برای احتساب دوره تحصیل در پاس
- تبدیل ویزای دانشجویی به ویزای کار (§۱۸a) و بلو کارت UE پس از فارغالتحصیلی
- تهیه پرونده پاس آلمان (Niederlassungserlaubnis) با مستندات کامل
برای بررسی رایگان شانس پذیرش و مسیر اقامت، میتوانید مشاوره رایگان را رزرو کنید یا صفحه تحصیل در آلمان را ببینید.