برای کار قانونی در چین، ترتیب کارها برعکس چیزی است که بیشتر متقاضیان فکر می‌کنند. اول کارفرمای چینی باید مجوز کار شما را از ادارهٔ منابع انسانی و تأمین اجتماعی بگیرد، بعد با آن مجوز برای ویزای Z اقدام می‌کنید و پس از ورود، ظرف ۳۰ روز آن را به اقامت کاری تبدیل می‌کنید. بدون این زنجیره، هر کاری — حتی یک قرارداد رسمی با شرکت معتبر — اشتغال غیرقانونی حساب میشود.
سطح دسترسی شما به بازار کار چین را یک چیز تعیین می‌کند: کلاس مجوز کار. ضوابط رسمی، نیروی خارجی را به سه کلاس A، B و C تقسیم می‌کند و شرط مدرک، سابقه و سن در هر کلاس فرق می‌کند. در ادامه، هم این دسته‌بندی را می‌بینید و هم ارقامی که بعد از استخدام به آن برمی‌خورید: حداقل دستمزد، ساعات کار، اضافه‌کار و مالیات.
کار قانونی از کجا شروع میشود؟
مرحلهٔ اول استخدام یک خارجی، پیدا کردن کارفرمایی است که پروندهٔ مجوز کار را باز کند. شرکت باید ثبت‌شده و دارای سابقهٔ قانونی سالم باشد و جایگاهی که برای شما درخواست می‌کند، نیاز واقعی داشته باشد. سازمان‌های کوچک و خانوادگی معمولاً مجوز استخدام نیروی خارجی ندارند، چون شرایط ثبتی و پرداخت مالیات آن‌ها را ندارد.
مرحلهٔ دوم، خودِ مجوز کار است. کارفرما در سامانهٔ رسمی درخواست می‌فرستد و پس از تأیید، نامهٔ مجوز کار را می‌گیرد. این نامه مبنای ویزای Z است. طبق فهرست رسمی هدف‌های سفر، ویزای Z برای کسی صادر میشود که مجوز کار دولت چین را در دست دارد؛ بدون آن، ویزای کاری صادر نمی‌شود.
مرحلهٔ سوم پس از ورود شروع میشود. اقامت کاری یک پروژهٔ جداگانه است: باید ظرف ۳۰ روز از تاریخ ورود، با گذرنامه، فرم درخواست، مجوز کار و نامهٔ تأیید کارفرما به ادارهٔ مهاجرت شهر محل اقامت مراجعه کنید. طبق راهنمای رسمی ادارهٔ ملی مهاجرت (NIA)، اقامت کاری برای متخصصان سطحبالا تا ۵ سال، برای کارکنان شرکتهای ثبت‌شدهٔ دارای سابقهٔ خوب تا ۲ سال و برای بقیه حداکثر یک سال صادر میشود. تمدید هم قاعدهٔ خودش را دارد: درخواست را باید ۳۰ روز پیش از پایان اعتبار کارت بدهید.
ترتیب کل پرونده و انواع ویزا را در شرایط مهاجرت به چین با جزئیات بیشتری نوشته‌ایم.
کلاس A، B و C: پروندهٔ شما کدام است؟
سه کلاس مجوز کار، ساده‌ترین راه فهمیدن شانس شما هستند. جدول زیر بر پایهٔ راهنمای رسمی ادارهٔ کار شهر شنژن است که ضوابط کشوری را بازنشر می‌کند:
| کلاس | شرط‌ها | سقف تعداد |
|---|
| A — استعداد سطحبالا | دانشمندان، متخصصان برجسته و افراد مشمول معیار امتیازی؛ بدون محدودیت سن، مدرک و سابقه | بدون سقف |
| B — نیروی متخصص | مدرک کارشناسی یا بالاتر، دست‌کم ۲ سال سابقهٔ مرتبط، سن حداکثر ۶۰ سال | بر پایهٔ نیاز بازار |
| C — سایر نیروها | مشمول ضوابط کشوری؛ نیروی موردنیاز بازار که در A و B جا نمی‌شود | محدود، طبق ضوابط کشوری |
کلاس B رایج‌ترین دسته برای متقاضیان است و همین کلاس است که بیشتر پرونده‌ها را رد می‌کند. دلیلش معمولاً یکی از این دو چیز است: مدرک با رشتهٔ شغل هم‌خوان نیست، یا سابقهٔ کار مدرک‌دار نیست. بیمه‌نامه یا نامهٔ کارفرمای قبلی که سابقه را ثابت کند، بخش اصلی پرونده است.
برای کلاس‌های A و B، قانونگذار چند راه نرم‌کننده هم گذاشته است: فارغ‌التحصیلان ممتاز دانشگاه‌های معتبر، متخصصان مهارتی و کسانی که با معیار امتیازی کلاس B را پر می‌کنند، می‌توانند از تخفیف در شرط سن، مدرک یا سابقه استفاده کنند. تصمیم دربارهٔ این تخفیف‌ها با ادارهٔ کار استان است و یک قاعدهٔ کلی برای همه‌جا وجود ندارد.
کارفرما چه شرط‌هایی دارد؟
سه شرط کارفرما را جدی بگیرید، چون بررسی پرونده از همین‌ها شروع میشود. اول، جایگاه باید «نیاز خاص» باشد و نیروی چینی مناسبی برای آن در دسترس نباشد. دوم، حقوقی که به شما پیشنهاد میشود نباید از حداقل دستمزد همان شهر کمتر باشد. سوم، کارفرما باید سابقهٔ قانونی و مالی سالم داشته باشد و در لیست تخلفات سنگین نباشد.
شرط‌های خودِ متقاضی هم کوتاه است: حداقل ۱۸ سال سن، سلامت جسمی و روانی، نداشتن سابقهٔ کیفری، داشتن کارفرمای مشخص در چین و تخصص متناسب با شغل. گواهی عدم سوءپیشینه و گواهی سلامت مدارکی هستند که باید ترجمه و تأییدیهٔ رسمی داشته باشند؛ پروندهٔ ناقص، پیش از بررسی ماهوی رد میشود.
نکتهٔ عملی: پیش از امضای قرارداد، مطمئن شوید کارفرما در سامانهٔ رسمی مجوز کار فعال است. بعضی شرکت‌ها این را نمی‌توانند یا نمی‌خواهند انجام دهند و همان‌جا پرونده می‌خوابد.
پروندهٔ مجوز کار از همین مدارک ساخته میشود: گذرنامهٔ معتبر، مدرک تحصیلی تأییدشده، مستندات سابقهٔ کار، گواهی عدم سوءپیشینه و گواهی سلامت. هر مدرک خارجی باید ترجمه و تأییدیهٔ رسمی داشته باشد. بیشترین تأخیر همین‌جا می‌افتد، چون ترجمهٔ رسمی و تأیید مدرک تحصیلی چند هفته وقت می‌گیرد و بعضی مدارک — مثل گواهی عدم سوءپیشینه — تاریخ انقضا دارند.
حداقل دستمزد و مالیات؛ ارقامی که کسی به شما نمی‌گوید
حداقل دستمزد در چین شهری است، نه کشوری. دو شهر بزرگ و پرسابقهٔ کاری خارجی‌ها ارقام رسمی روشنی دارند. ادارهٔ منابع انسانی شانگهای اعلام کرده حداقل دستمزد ماهانه از سال ۲۰۲۵ روی ۲٬۷۴۰ یوان و دستمزد ساعتی روی ۲۵ یوان است. در پکن هم طبق اعلام رسمی همین اداره، حداقل دستمزد ماهانه از سال ۲۰۲۵ به ۲٬۵۴۰ یوان و دستمزد ساعتی به ۲۷٫۷ یوان رسیده است.
| شهر | حداقل دستمزد ماهانه | حداقل دستمزد ساعتی | منبع رسمی |
|---|
| شانگهای | ۲٬۷۴۰ یوان | ۲۵ یوان | ادارهٔ منابع انسانی شانگهای |
| پکن | ۲٬۵۴۰ یوان | ۲۷٫۷ یوان | ادارهٔ منابع انسانی پکن |
سه قلم که در شانگهای جزو این عدد حساب نمی‌شوند و کارفرما باید جداگانه بپردازد: اضافه‌کار، کمک‌هزینه‌های اقلیمی و نوبتی، و سهم کارگر از بیمه و صندوق مسکن. یعنی ۲٬۷۴۰ یوان کف خالص و بدون این اقلام است، نه سقف کل درآمد.
مالیات بر درآمد شخصی برای همه — خارجی و چینی — یکی است. طبق اعلام رسمی سازمان مالیات چین، معافیت پایه ماهانه ۵٬۰۰۰ یوان (سالانه ۶۰٬۰۰۰ یوان) است و مالیات مازاد بر آن، تصاعدی محاسبه میشود. برای مقایسهٔ این ارقام با هزینهٔ واقعی زندگی، هزینه زندگی در چین را ببینید. اگر بخشی از حقوقتان در ایران پرداخت میشود، وضعیت مالیاتی آن را پیش از عقد قرارداد با یک مشاور مالیاتی چینی روشن کنید.
ساعت کار، اضافه‌کار و مرخصی
قانون کار جمهوری خلق چین ساعات مجاز را روشن کرده است: روزی حداکثر ۸ ساعت و هفته‌ای به‌طور میانگین حداکثر ۴۴ ساعت. کار بیشتر از این، اضافه‌کار حساب میشود و نرخش را هم قانون تعیین کرده است: کار در روزهای عادی دست‌کم ۱۵۰ درصد دستمزد، کار در تعطیلات هفتگی ۲۰۰ درصد (اگر مرخصی جبرانی داده نشود) و کار در تعطیلات رسمی ۳۰۰ درصد دستمزد.
مرخصی سالانه هم حق قانونی است. بر پایهٔ همان قانون، کارگری که بیش از یک سال پشت سر هم کار کرده، مشمول مرخصی سالانهٔ با حقوق میشود و جزئیات تعداد روزها را آیین‌نامهٔ دولتی تعیین می‌کند. دو قاعدهٔ دیگر هم به کار شما می‌آید: کارفرما باید حقوق را ماهانه و به خود کارگر بپردازد، و حقوق را نمی‌توان یک‌طرفه و بدون دلیل نگه داشت.
اگر دانشجو هستید، کار پارهوقت قانون خودش را دارد
دانشجویان با اقامت تحصیلی اجازهٔ کار تماموقت ندارند. طبق راهنمای رسمی NIA، اگر دانشجو بخواهد بیرون دانشگاه کار پارهوقت یا کارآموزی کند، اول باید دانشگاه تأیید کند و بعد در اقامت‌نامه‌اش محل و مدت آن کار ثبت شود. اقامت تحصیلی بدون این ثبت، مجوز کار بیرون دانشگاه نیست.
مسیر قانونی برای دانشجوها این است: کار پارهوقت داخل دانشگاه، کارآموزی‌های مورد تأیید دانشگاه، و بعد از فارغ‌التحصیلی، تبدیل اقامت تحصیلی به اقامت کاری با مجوز کار. بعضی فارغ‌التحصیلان تازه، به‌خاطر مدرک چینی و اقامت موجود، در کلاس C یا B پروندهٔ سریع‌تری دارند؛ همین است که می‌گوییم پروندهٔ کار را از ترم آخر شروع کنید، نه بعد از تحویل خانه و بلیت.
زبان لازم است؟
مهم‌ترین ترس بی‌دلیل متقاضیان همین است. ضوابط مجوز کار کلاس B شرط HSK ندارد؛ شرطش مدرک کارشناسی و دو سال سابقهٔ مرتبط است. اما در عمل، کارفرماست که تصمیم می‌گیرد: برای جایگاه‌هایی که با مشتری یا تأمین‌کنندهٔ چینی سر و کار دارند، مکالمهٔ چینی یا انگلیسیِ خوب شرط استخدام است و برای جایگاه‌های فنی، مهارت تخصصی وزن بیشتری دارد.
اگر هدفتان کار در محیط چینی است، یادگیری زبان را جدی بگیرید. کسانی که بدون زبان وارد می‌شوند، معمولاً در حلقهٔ کارمندان خارجیِ همان شرکت می‌مانند و امکان رشدشان محدود میشود. کلاس زبان و آزمون HSK هم برای همین چند سال اول زندگی است، نه شرط پرونده.
مسیر چین یا آلمان؟
اگر دربارهٔ کار، دو کشور را کنار هم بگذارید، تفاوت‌ها روشن میشود. در چین پروندهٔ استخدام را کارفرما جلو می‌برد و کل چرخهٔ مجوز کار و ویزای Z، در حالت خوش‌بینانه و با پروندهٔ کامل، میتواند سه تا شش ماه طول بکشد. در آلمان مسیر کارِ تخصصی به مدرک و ارزیابی مدارک گره خورده است و زبان آلمانی وزن بیشتری دارد، اما بازار کار بخش‌های فنی و بهداشت بزرگ‌تر است.
مقایسهٔ درست، مقایسهٔ پروندهٔ خودتان است، نه مقایسهٔ دو اقتصاد. برای آلمان شرایط و الزامات آوسبیلدونگ را داریم و برای مسیر دانشگاهی راهنمای تحصیل در آلمان. اما اگر کار در چین هدفتان است، اول پروندهٔ کارفرما و کلاس مجوز را روشن کنید.
کارشناسان مؤسسهٔ آلتین قلم امید پیش از عقد قرارداد، کلاس مجوز کار پیشنهادی و شانس تطبیق مدرک و سابقه با ضوابط را بررسی می‌کنند و اگر لازم باشد مستندات سابقه را اصلاح می‌کنند.
سوالات متداول
آیا ایرانی‌ها می‌توانند در چین کار قانونی کنند؟
بله. شرط اصلی، مجوز کار و ویزای Z است؛ برای صدور مجوز لازم است. اگرچه پرونده‌های ایرانی گاهی در مرحلهٔ تأیید مدارک کندتر پیش می‌رود، محدودیت خاصی برای ملیت وجود ندارد و همهٔ کلاس‌های A، B و C برای هر ملیتی باز است.
ویزای Z چند سال اعتبار دارد؟
خودِ ویزای Z فقط برای ورود است؛ آنچه میماند اقامت کاری است. اقامت کاری برای متخصصان سطحبالا تا ۵ سال، برای کارکنان شرکتهای دارای سابقهٔ خوب تا ۲ سال و برای بقیه تا یک سال صادر میشود و هر دوره قابل تمدید است.
حداقل دستمزد در چین چقدر است؟
بسته به شهر. طبق اعلام رسمی ادارهٔ منابع انسانی شانگهای حداقل دستمزد ماهانه این شهر از سال ۲۰۲۵ روی ۲٬۷۴۰ یوان است و در پکن ۲٬۵۴۰ یوان. حقوق خارجی‌ها معمولاً بالاتر از این کف بسته میشود، اما قانون می‌گوید کمتر از کف همان شهر نباید باشد.
آیا با اقامت تحصیلی میشود کار کرد؟
کار تماموقت نه. کار پارهوقت یا کارآموزی بیرون دانشگاه فقط با تأیید دانشگاه و ثبت آن در اقامتنامه ممکن است. کار بدون این ثبت، اشتغال غیرقانونی حساب میشود و میتواند به جریمه و ابطال اقامت برسد.
مالیات و بیمهٔ کارمندان خارجی چه میشود؟
معافیت پایهٔ ماهانهٔ مالیات ۵٬۰۰۰ یوان است و مالیات مازاد تصاعدی محاسبه میشود. بیمهٔ اجتماعی (بازنشستگی، درمان، بیکاری و کار) برای کارمندان خارجی هم اجرا میشود و کارفرما موظف است سهم خودش را بپردازد. اگر ایران مستمری‌بگیر دارید، وضعیت بیمهٔ خود را پیش از شروع کار روشن کنید.
چه کسی میتواند در این مسیر کمک کند؟
مؤسسهٔ آلتین قلم امید (ABCezam) در هر سه مرحلهٔ این مسیر همراه متقاضیان است: آماده‌سازی مستندات سابقهٔ کاری، بررسی شانس کلاس مجوز کار، و در مسیر تحصیلی یا پس از فارغ‌التحصیلی، تحصیل در چین. برای بررسی اینکه کلاس B یا A برای پروندهٔ شما واقع‌بینانه است، مشاورهٔ رایگان را رزرو کنید.
سلب مسئولیت
این مطلب بر پایهٔ منابع رسمی چین — ضوابط مجوز کار ادارهٔ کار، راهنمای ادارهٔ ملی مهاجرت (NIA)، قانون کار، اعلام سازمان مالیات و اعلام‌های ادارهٔ منابع انسانی شانگهای و پکن — تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶) نوشته شده است. ضوابط و دستمزدها ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر اقدام و امضای قرارداد، شرط‌ها و نرخ جاری را از منبع رسمی دوباره بگیرید. این متن جایگزین مشاورهٔ حقوقی نیست.
