تأثیر قدرت‌گرفتن حزب AfD بر مهاجرت قانونی و آوسبیلدونگ

مقدمه و پاسخ مستقیم

پس از پیروزی چشمگیر حزب «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) در انتخابات ایالتی سال ۲۰۲۴ در زاکسن، براندنبورگ و تورینگن، بسیاری از مهاجران ایرانی این سؤال را مطرح کرده‌اند: آیا گرفتن آوسبیلدونگ، تمدید اقامت کاری یا حتی صدور ویزای اولیه با مشکل مواجه خواهد شد؟ پاسخ کوتاه: خیر، حداقل در کوتاه‌مدت تغییر بنیادینی رخ نمی‌دهد، چون قوانین مهاجرت در سطح فدرال و توسط بوندستاگ تصویب می‌شوند و ایالت‌ها در صدور ویزا یا تغییر قانون اقامت (Aufenthaltsgesetz) اختیار مستقیم ندارند. با این حال، قدرت سیاسی AfD می‌تواند بر فضای عمومی، اولویت‌های اجرایی اداره‌ها و سرعت رسیدگی به پرونده‌ها تأثیر بگذارد. در این مقاله، با تکیه بر گزارش‌های رسمی و تحلیل‌های خبری سال ۲۰۲۵، واقع‌بینانه بررسی می‌کنیم که AfD دقیقاً با چه چیزی مخالف است، چه تغییراتی محتمل است، و شما به‌عنوان یک مهاجر ایرانی چه اقدامات عملی می‌توانید برای افزایش امنیت اقامت خود انجام دهید.

بررسی کامل

AfD چه می‌خواهد؟ — موضع رسمی حزب درباره مهاجرت

برای درک تأثیر احتمالی AfD، ابتدا باید بدانیم این حزب رسماً چه می‌خواهد. طبق اسناد حزبی و بیانیه‌های رهبران آن در سال ۲۰۲۵، مواضع اصلی AfD در حوزه مهاجرت شامل موارد زیر است:

• پایان دادن به پذیرش پناهندگان: AfD رسماً خواستار توقف کامل پذیرش پناهجویان در آلمان است (به‌جز موارد بسیار محدود) — اما این موضوع بر مهاجرت قانونی کاری و آوسبیلدونگ تأثیر مستقیمی ندارد.
• اخراج گسترده: بخش‌هایی از AfD، به‌ویژه جریان مرتبط با Björn Höcke در تورینگن، خواستار اخراج فوری میلیون‌ها مهاجر غیرقانونی و حتی شهروندان دارای گذرنامه خارجی هستند.
• محدودسازی مهاجرت کاری: AfD به‌طور کلی خواستار کاهش «مهاجرت به‌عنوان ابزار تأمین نیروی کار» است، هرچند در برخی اسناد به لزوم جذب نیروی متخصص در حوزه‌های خاص اذعان کرده‌اند.
• اخراج شهروندان خارجی دارای جرم: AfD به‌شدت از اخراج حتی شهروندان خارجی دارای اقامت بلندمدت که مرتکب جرایم سنگین می‌شوند، حمایت می‌کند (این در قانون فعلی آلمان هم وجود دارد، اما AfD خواستار سخت‌گیری بیشتر است).

نکته مهم اینجاست: مهاجرت قانونی کاری و آوسبیلدونگ (بر اساس §16a و §18 Aufenthaltsgesetz) از نظر حقوقی با پناهندگی تفاوت بنیادین دارد. AfD عمدتاً مخالف مهاجرت «غیرقانونی» و پناهجویی است، نه مهاجرت قانونی نیروی کار متخصص. با این حال، فضای سیاسی ضد مهاجرتی می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر برخی فرآیندها اثر بگذارد.

واقعیت قدرت سیاسی AfD در سال ۲۰۲۵

AfD در حال حاضر در چندین سطح فعال است:

۱. سطح ایالتی (Länder):

• در انتخابات زاکسن ۲۰۲۴، AfD با حدود ۳۰ درصد رأی، قوی‌ترین حزب شد.
• در براندنبورگ و تورینگن نیز نتایج مشابهی به دست آورد.
• با این حال، در همه ایالت‌ها احزاب دیگر (CDU، SPD، BSW، سبزها) با هم ائتلاف کرده‌اند تا مانع از تشکیل دولت ایالتی با مشارکت AfD شوند.

۲. سطح فدرال:

• AfD در بوندستاگ نمایندگی دارد اما اکثریت نیست.
• در سال ۲۰۲۵، ائتلاف دولتی (CDU/CSU و SPD) در حال تصمیم‌گیری درباره اصلاحات مهاجرتی است که عمدتاً بر کنترل مهاجرت غیرقانونی متمرکز است.

۳. سطح اروپایی:

• AfD عضو خانواده حزبی ESN در پارلمان اروپا است که اخیراً تحت بررسی به دلیل نقض احتمالی ارزش‌های بنیادین اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
• این بررسی در نهایت می‌تواند بر توانایی AfD برای تأثیرگذاری در سیاست‌های مهاجرتی اتحادیه اروپا بیفزاید.

۴. تلاش برای ممنوعیت حزب (Verbotsverfahren):

• در سال ۲۰۲۵، یک درخواست رسمی برای ممنوعیت AfD به دادگاه قانون اساسی فدرال (Bundesverfassungsgericht) ارائه شده است.
• پروژه‌لیتر Bijan Moini (روزنامه‌نگار ایرانی‌تبار آلمانی) اعلام کرده است که به‌زعم او این درخواست «احتمالاً موفقیت‌آمیز خواهد بود».
• اگر AfD ممنوع شود، یک سناریوی کاملاً متفاوت شکل می‌گیرد، اما تا آن زمان، این حزب به‌عنوان یک حزب قانونی و مشروع به فعالیت ادامه می‌دهد.

چه تغییراتی محتمل است و چه تغییراتی محتمل نیست

تغییراتی که محتمل نیست:

تغییراتی که محتمل است:

• سخت‌گیری بیشتر در بررسی پرونده‌ها: اداره‌های مهاجرت (Ausländerbehörde) ممکن است در ایالت‌های تحت نفوذ AfD با حساسیت بیشتری به پرونده‌ها رسیدگی کنند.
• افزایش الزامات زبان: ممکن است سطح زبان مورد نیاز برای تمدید اقامت افزایش یابد (مثلاً از B1 به B2).
• اولویت‌بندی به نفع نیروی کار بومی: در برخی ایالت‌ها، کارفرمایان ممکن است برای جذب نیروی داخلی تحت فشار قرار گیرند.
• تأخیر در صدور ویزا: در کنسولگری‌ها، رسیدگی به پرونده‌ها ممکن است کُندتر شود.
• تغییرات در بازار کار: برخی شرکت‌ها ممکن است از ترس فضای سیاسی، کمتر به مهاجران ایرانی پیشنهاد آوسبیلدونگ بدهند.

چارچوب حقوقی حفاظت از مهاجران

مهم‌ترین نکته برای مهاجران ایرانی این است که قانون اقامت آلمان (Aufenthaltsgesetz) بر اساس اصول قانون اساسی (Grundgesetz) عمل می‌کند و تغییر آن نیازمند فرآیند پارلمانی پیچیده‌ای است. برخی اصول کلیدی:

1. حقوق مکتسب (Bestandsschutz): اگر شما اقامت معتبر دارید، این اقامت تحت حمایت قانون است و نمی‌توان آن را به‌صرف تغییر دولت لغو کرد.
2. اصل تفکیک: آوسبیلدونگ (طبق §16a AufenthG)، کار تخصصی (§18 AufenthG)، و کارت آبی اتحادیه اروپا (§18b AufenthG) هر کدام مسیر حقوقی مستقلی دارند.
3. حقوق بنیادین: قانون اساسی آلمان (ماده‌های ۱ تا ۱۹) حقوق بشری بنیادین را تضمین می‌کند که شامل حق کرامت انسانی برای همه افراد در خاک آلمان می‌شود.
4. حفاظت از زندگی خصوصی: طبق ماده ۸ کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، اخراج افرادی که سال‌ها در آلمان زندگی کرده‌اند، بسیار دشوار است.

اقدامات عملی برای افزایش امنیت اقامت

صرف‌نظر از اینکه چه کسی در قدرت است، بهترین استراتژی برای مهاجران ایرانی قوی‌تر کردن موقعیت حقوقی و اجتماعی خود است. در ادامه، مهم‌ترین اقدامات عملی را بررسی می‌کنیم:

۱. ارتقای سطح زبان آلمانی

زبان آلمانی قوی‌ترین سپر دفاعی شما در برابر هرگونه تغییر سیاسی است. توصیه‌ها:

• حداقل B2 برای آوسبیلدونگ: اگر در حال حاضر B1 دارید، هرچه سریع‌تر برای B2 اقدام کنید.
• C1 برای مشاغل تخصصی: اگر قصد دارید پس از آوسبیلدونگ به کار تمام‌وقت برسید، C1 یک سرمایه‌گذاری ارزشمند است.
• مدرک TestDaF یا telc: این مدارک در بازار کار آلمان ارزش بالایی دارند.
• دوره‌های یکپارچه‌سازی (Integrationskurse): اگر هنوز شرکت نکرده‌اید، حتماً ثبت‌نام کنید. پایان این دوره‌ها امتیاز مثبت در پرونده اقامت محسوب می‌شود.

برای آشنایی با بهترین دوره‌های زبان آلمانی در سال ۲۰۲۵، می‌توانید به مقاله مرتبط ما مراجعه کنید.

۲. داشتن شغل پایدار و قرارداد بلندمدت

یکی از مهم‌ترین عوامل در تصمیم‌گیری درباره تمدید اقامت، وضعیت شغلی شماست:

• در طول آوسبیلدونگ: مطمئن شوید که کارفرمای شما قرارداد معتبر دارد و حقوق را به‌موقع پرداخت می‌کند.
• پس از آوسبیلدونگ: اگر می‌خواهید اقامت کاری بگیرید، به دنبال قرارداد تمام‌وقت با حداقل ۴۰ ساعت در هفته باشید.
• درآمد کافی: طبق قانون، درآمد شما باید بتواند هزینه‌های زندگی شما را پوشش دهد بدون نیاز به کمک‌های دولتی. در سال ۲۰۲۵، حداقل درآمد ماهانه ناخالص برای دریافت اقامت کاری حدود ۲٬۵۵۶ یورو (برای کار ماهر) و ۴٬۲۶۸ یورو (برای کارت آبی) است.
• بیمه اجتماعی: مطمئن شوید که شما و کارفرمایتان حق بیمه‌های اجتماعی (مزد، بازنشستگی، بیمه درمانی، بیکاری) را به‌موقع پرداخت می‌کنید.

۳. پرداخت منظم مالیات

سابقه مالیاتی شما یکی از مدارک مهم در پرونده اقامت است:

• ثبت‌نامه مالیاتی (Steueridentifikationsnummer): اگر هنوز این شماره ۱۱ رقمی را دریافت نکرده‌اید، فوراً از Finanzamt محل سکونت خود درخواست کنید.
• اظهارنامه مالیاتی سالانه (Steuererklärung): هر سال اظهارنامه مالیاتی خود را به‌موقع ارائه دهید. این نشان می‌دهد که شما یک شهروند مسئول مالیاتی هستید.
• عدم بدهی مالیاتی: هرگونه بدهی مالیاتی می‌تواند به تمدید اقامت شما آسیب بزند. اگر مشکل مالی دارید، با یک مشاور مالیاتی (Steuerberater) مشورت کنید.

۴. مشارکت فعال در جامعه

هرچند در قانون به صراحت ذکر نشده، اما مشارکت اجتماعی نقش مهمی در پرونده اقامت دارد:

• عضویت در انجمن‌ها و باشگاه‌ها: عضویت در باشگاه ورزشی (Verein)، گروه‌های داوطلبانه، یا انجمن‌های فرهنگی نشانه ادغام موفق در جامعه است.
• داوطلب شدن: فعالیت داوطلبانه (Ehrenamt) یکی از قوی‌ترین نشانه‌های ادغام است.
• شرکت در انتخابات محلی: اگر بیش از ۳ ماه در آلمان اقامت دارید، می‌توانید در انتخابات شهرداری (Kommunalwahl) شرکت کنید. این حق رای در سطح محلی به شهروندان اتحادیه اروپا و برخی مهاجران تعلق می‌گیرد.

۵. مستندسازی دقیق پرونده اقامت

نقش رسانه‌ها و فضای عمومی

AfD در سال‌های اخیر تلاش کرده است با استفاده از شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های سنتی، فضای عمومی را علیه مهاجرت شکل دهد. به‌عنوان یک مهاجر ایرانی:

• از منابع رسمی اطلاعات کسب کنید: به جای شبکه‌های اجتماعی، به سایت‌های رسمی مانند Make it in Germany و BAMF (اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی) مراجعه کنید.
• عضو انجمن‌های ایرانی-آلمانی شوید: این انجمن‌ها معمولاً اطلاعات به‌روز و دقیقی درباره تغییرات قانونی ارائه می‌دهند.
• با وکیل مهاجرت مشورت کنید: اگر وضعیت اقامت شما پیچیده است، حتماً با یک Rechtsanwalt (وکیل دادگستری) متخصص در امور مهاجرت مشورت کنید.

نکات کلیدی و اعداد

جدول مقایسه‌ای — وضعیت AfD در سطوح مختلف قدرت (۲۰۲۵)

جدول اقدامات عملی — اولویت‌بندی برای مهاجران ایرانی

جدول حقوق و دستمزد پایه در آلمان (۲۰۲۵)

سوالات متداول

۱. آیا AfD می‌تواند ویزای آوسبیلدونگ من را لغو کند؟

خیر. AfD یک حزب اپوزیسیون در سطح فدرال است و هیچ قدرت اجرایی برای تغییر یا لغو ویزاها ندارد. ویزاهای آوسبیلدونگ بر اساس §16a قانون اقامت (Aufenthaltsgesetz) صادر می‌شوند که در سطح فدرال و توسط بوندستاگ تصویب شده است. حتی اگر AfD در آینده در دولت فدرال مشارکت کند (که در حال حاضر بسیار بعید است)، تغییر این قانون نیازمند اکثریت پارلمانی است که AfD به‌تنهایی ندارد. تنها در صورتی که شما شرایط اقامت خود را از دست بدهید (مثلاً ترک آوسبیلدونگ یا ارتکاب جرم سنگین) ممکن است اقامت شما لغو شود، که این موضوع ربطی به قدرت AfD ندارد.

۲. آیا کنسولگری آلمان در تهران یا استانبول همچنان ویزا صادر می‌کند؟

بله. در سال ۲۰۲۵، کنسولگری‌های آلمان در ایران (سفارت آلمان در تهران) و در کشورهای همسایه به فعالیت عادی خود ادامه می‌دهند. صدور ویزا یک فرآیند اداری و حقوقی است که بر اساس قوانین فدرال انجام می‌شود و تحت تأثیر تغییرات سیاسی ایالتی قرار نمی‌گیرد. ممکن است زمان رسیدگی به پرونده‌ها در برخی مقاطع کمی طولانی‌تر شود، اما این موضوع به دلیل حجم بالای درخواست‌ها و کمبود نیروی انسانی است، نه به دلیل فشار سیاسی AfD. برای اطلاعات دقیق، می‌توانید به وب‌سایت سفارت آلمان مراجعه کنید.

۳. آیا بهتر است اکنون برای آوسبیلدونگ اقدام کنم یا صبر کنم؟

اگر شرایط لازم را دارید (مدرک زبان B1، مدرک تحصیلی معتبر، و پیشنهاد آوسبیلدونگ از کارفرمای آلمانی)، بهتر است هرچه سریع‌تر اقدام کنید. دلایل:

• هیچ نشانه‌ای از محدودیت قریب‌الوقوع وجود ندارد. حتی در صورت تغییر دولت، اصلاح قوانین فدرال ماه‌ها تا سال‌ها طول می‌کشد.
• بازار کار آوسبیلدونگ در حال گسترش است. در سال ۲۰۲۵، کمبود نیروی کار ماهر در آلمان به‌ویژه در حوزه‌های پرستاری، برق‌کاری، مکانیک و IT همچنان شدید است و دولت فدرال به جذب نیروی کار خارجی متخصص نیاز دارد.
• تأخیر می‌تواند هزینه‌بر باشد. هر ماه تأخیر در شروع آوسبیلدونگ به معنای از دست دادن درآمد و تجربه کاری است.

برای راهنمای کامل درباره آوسبیلدونگ پرستاری در آلمان، می‌توانید مقاله مرتبط ما را مطالعه کنید.

۴. آیا اگر AfD در دولت ایالتی حضور پیدا کند، قوانین آوسبیلدونگ تغییر می‌کند؟

خیر. آوسبیلدونگ یک سیستم فدرال است که توسط Bundesagentur für Arbeit (اداره کار فدرال) و Bundesinstitut für Berufsbildung (موسسه فدرال آموزش حرفه‌ای) اداره می‌شود. ایالت‌ها تنها در برگزاری مدارس حرفه‌ای (Berufsschulen) نقش دارند. بنابراین حتی اگر AfD در یک ایالت قدرت اجرایی به دست آورد، نمی‌تواند سیستم آوسبیلدونگ را به‌طور کلی تغییر دهد. ممکن است در سطح ایالتی، برخی تغییرات جزئی در اولویت‌بندی مشاغل یا تخصیص بودجه رخ دهد، اما این تغییرات به‌معنای لغو یا محدودسازی آوسبیلدونگ برای مهاجران ایرانی نیست.

۵. اگر در آینده ممنوعیت AfD اجرا شود چه اتفاقی می‌افتد؟

این یک سناریوی احتمالی اما هنوز نامشخص است. درخواست ممنوعیت AfD در سال ۲۰۲۵ به دادگاه قانون اساسی فدرال ارائه شده است، اما:

• روند رسیدگی طولانی است. معمولاً چندین سال طول می‌کشد تا دادگاه قانون اساسی درباره ممنوعیت یک حزب تصمیم بگیرد.
• حتی اگر ممنوع شود، اقامت‌های صادرشده باطل نمی‌شود. قانون عطف‌به‌ماسبق نمی‌شود و اقامت‌های قانونی صادرشده تا آن زمان معتبر باقی می‌مانند.
• تأثیر بر سیاست‌ها فوری نیست. ممنوعیت یک حزب بیشتر نمادین است و تأثیر عملی آن بر قوانین مهاجرتی محدود خواهد بود.

منابع رسمی

• BAMF — اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی
• Make it in Germany — پورتال رسمی دولت فدرال برای نیروی کار متخصص
• Bundesagentur für Arbeit — اداره کار فدرال
• Auswärtiges Amt — وزارت امور خارجه آلمان
• BMI — وزارت کشور فدرال
• Bundesverfassungsgericht — دادگاه قانون اساسی فدرال
• Bundeszentrale für politische Bildung — مرکز فدرال آموزش سیاسی
• سفارت آلمان در تهران

سلب مسئولیت

این مقاله در ژانویه ۲۰۲۶ بر اساس اطلاعات موجود تا آن تاریخ تهیه شده است. قوانین مهاجرتی آلمان به‌طور مداوم در حال تغییر هستند و ممکن است پس از انتشار این مقاله، تغییراتی در مقررات رخ دهد. اطلاعات ارائه‌شده جنبه عمومی و آموزشی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی نیست. برای تصمیم‌گیری‌های مهم درباره اقامت و مهاجرت، حتماً با یک وکیل دادگستری (Rechtsanwalt) یا مشاور رسمی مهاجرت مشورت کنید. منابع استفاده‌شده در این مقاله شامل گزارش‌های خبری سال ۲۰۲۵ از رسانه‌های معتبر آلمانی و وب‌سایت‌های رسمی دولت فدرال آلمان است.