اگر قصد اپلای به دانشگاههای آلمان یا مهاجرت کاری به این کشور را دارید، اولین سؤالی که ذهنتان را درگیر میکند احتمالاً این است: «از کجا مدرک زبان انگلیسی معتبر بگیرم وقتی در ایران آزمون برگزار نمیشود؟» واقعیت این است که از تابستان ۲۰۲۲ (تیر ۱۴۰۱) به بعد، نهاد بریتانیایی British Council که متولی اصلی برگزاری آیلتس در ایران بود، تمام فعالیتهای خود را در تهران متوقف کرد و دفتر خود را تعطیل کرد. همزمان، مؤسسه ETS (برگزارکننده تافل) نیز اعلام کرد که دیگر در ایران آزمون حضوری برگزار نمیکند. به همین دلیل، هزاران متقاضی ایرانی برای شرکت در آیلتس یا تافل مجبور شدهاند به ترکیه، امارات، ارمنستان یا گرجستان سفر کنند. در این مقاله، وضعیت هر چهار آزمون اصلی (IELTS، TOEFL، Duolingo، PTE) را در ایران بررسی میکنیم، بهترین کشورهای جایگزین را معرفی میکنیم، و در نهایت توضیح میدهیم که برای اهداف مختلف در آلمان، کدام مدرک بیشترین اعتبار را دارد.
طبق اعلام رسمی وبسایت IDP IELTS و British Council در سال ۲۰۲۵، ایران در فهرست کشورهایی قرار دارد که آیلتس در آنها «بهصورت رسمی برگزار نمیشود» (officially not available). این موضوع در صفحهٔ رسمی «Find a test location» بریتانیا به وضوح ذکر شده است.
بررسی کامل
وضعیت آزمون آیلتس (IELTS) در ایران
آیلتس (International English Language Testing System) یکی از دو آزمون اصلی مورد تأیید دانشگاههای آلمان، سفارتها و ادارهٔ مهاجرت آلمان (BAMF) است. تا پیش از تابستان ۱۴۰۱، این آزمون در تهران، اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز توسط مراکز رسمی IDP و British Council برگزار میشد؛ اما پس از تشدید تنشهای سیاسی و مسائل امنیتی مرتبط با فعالیت نهادهای غربی، این مراکز یکی پس از دیگری تعطیل شدند.
به گزارش رسمی وبسایت ielts.org در صفحهٔ «Test centres in your country»، تا تاریخ نگارش این مقاله (پاییز ۱۴۰۴ / اکتبر ۲۰۲۵)، هیچ مرکز فعالی برای برگزاری آیلتس در ایران وجود ندارد. شرکت در آیلتس تنها از طریق سفر به کشورهای همسایه یا مراکز بینالمللی مستقر در شهرهایی مثل استانبول، دبی، ایروان یا تفلیس امکانپذیر است.
نکتهٔ مهم دیگر این است که حتی نسخهٔ «آیلتس آنلاین» (IELTS Online) نیز در ایران قابل دسترسی نیست، چرا که برای شرکت در آن باید آیپی کشوری غیر از ایران داشته باشید و در زمان ثبتنام نیز محل سکونت شما بررسی میشود. این محدودیت در سیاستنامهٔ حریم خصوصی IDP بهصراحت بیان شده است.
وضعیت آزمون تافل (TOEFL) در ایران
تافل (Test of English as a Foreign Language) توسط مؤسسهٔ آمریکایی ETS برگزار میشود و دومین مدرک پرطرفدار برای اپلای به آلمان بهشمار میرود. ایران از سالها قبل در فهرست کشورهای تحت تحریم ETS قرار داشت و همین موضوع باعث شده بود برگزاری نسخهٔ iBT تافل در ایران همواره با محدودیت روبهرو باشد. پس از وقایع سال ۲۰۲۲ و محدودتر شدن همکاریهای بینالمللی، حتی مراکز خصوصی که با مجوز ETS کار میکردند نیز نتوانستند مجوز خود را تمدید کنند.
طبق صفحهٔ «Test Locations» وبسایت رسمی ets.org در سال ۲۰۲۵، ایران در فهرست کشورهایی قرار دارد که تافل iBT در آنها برگزار نمیشود. تنها استثنا، نسخهٔ «TOEFL iBT Home Edition» بود که به دلیل تحریمهای پرداخت بینالمللی، برای ایرانیان عملاً غیرقابل استفاده بود (پرداخت هزینهٔ ۲۴۵ دلاری تافل از ایران با کارتهای بانکی بینالمللی ممکن نیست، مگر با دور زدن تحریم که توصیه نمیشود).
در سال ۲۰۲۴، ETS اعلام کرد که نسخهٔ جدیدی به نام «TOEFL iBT Paper Edition» را در برخی کشورها راهاندازی کرده، اما این نسخه نیز در ایران ارائه نمیشود. در نتیجه، شرکت در تافل برای ایرانیان تنها از طریق سفر به خارج از کشور ممکن است.
وضعیت آزمون دولینگو (Duolingo English Test) در ایران
دولینگو انگلیش تست (DET) از سال ۲۰۱۴ بهعنوان یک جایگزین آنلاین، ارزانتر و سریعتر برای آیلتس و تافل معرفی شد. مزیت اصلی این آزمون این است که:
- کاملاً آنلاین است و از خانه یا هر مکانی با اینترنت پایدار قابل شرکت است.
- هزینهٔ آن فقط ۶۵ دلار است (در سال ۲۰۲۵، طبق englishtest.duolingo.cn).
- نتیجه در ۴۸ ساعت اعلام میشود.
- نمره بین ۱۰ تا ۱۶۰ است که معادلسازی آن با آیلتس و تافل در جدول رسمی DET وجود دارد.
مهمترین سؤال برای ایرانیان این است: «آیا دولینگو از ایران قابل شرکت است؟» پاسخ کوتاه: بله، از نظر فنی بله، اما با محدودیتهایی روبهرو است.
طبق قوانین رسمی DET (سال ۲۰۲۵)، شرکت در آزمون از ایران ممکن است؛ اما برخی دانشگاهها و مؤسسات آلمانی، دولینگو را بهعنوان مدرک معتبر قبول ندارند یا فقط در مقاطع خاصی آن را میپذیرند. قبل از ثبتنام، حتماً باید فهرست پذیرشکنندگان دولینگو را در سایت رسمی بررسی کنید.
از سوی دیگر، مشکل اصلی پرداخت هزینهٔ دولینگو از ایران است که به دلیل تحریمهای بانکی، با کارتهای بینالمللی ایرانی ممکن نیست. در عمل، بسیاری از ایرانیان از طریق کارتهای بینالمللی دوستان یا آشنایان خارج از کشور اقدام به پرداخت میکنند.
وضعیت آزمون PTE Academic در ایران
PTE Academic (Pearson Test of English Academic) توسط شرکت بریتانیایی Pearson برگزار میشود و در بسیاری از دانشگاههای آلمان، استرالیا، کانادا و بریتانیا پذیرفته میشود.
طبق وبسایت رسمی pearsonpte.com، ایران در فهرست کشورهایی قرار ندارد که PTE در آنها برگزار شود. نزدیکترین مراکز PTE Academic به ایران در حال حاضر عبارتاند از:
- استانبول، ترکیه (چند مرکز)
- دبی و ابوظبی، امارات متحده عربی
- ایروان، ارمنستان
- تفلیس، گرجستان
هزینهٔ PTE Academic در سال ۲۰۲۵ معادل ۲۸۵ دلار آمریکا است و نتیجهٔ آن معمولاً ظرف ۴۸ ساعت اعلام میشود. این آزمون کاملاً کامپیوتری است و بخش Speaking نیز بهصورت صوتی و توسط هوش مصنوعی ارزیابی میشود.
دلایل تعلیق آزمونها در ایران
دلایل اصلی توقف برگزاری آزمونهای بینالمللی زبان در ایران را میتوان در چند محور دستهبندی کرد:
- مسائل امنیتی و سیاسی: پس از وقایع سال ۲۰۲۲ و افزایش تنشها میان ایران و کشورهای غربی، نهادهای برگزارکنندهٔ آزمون (بهویژه British Council) تصمیم به خروج از ایران گرفتند. این تصمیم در بیانیهٔ رسمی شورای فرهنگی بریتانیا در سپتامبر ۲۰۲۲ اعلام شد.
- تحریمهای مالی: حتی اگر نهاد برگزارکننده مایل به ادامهٔ فعالیت باشد، تحریمهای بانکی مانع از انتقال هزینهٔ آزمونها میشود.
- محدودیتهای ETS و IDP: هر دو نهاد برگزارکننده در وبسایتهای رسمی خود، ایران را در فهرست تحریم یا عدم برگزاری قرار دادهاند.
- مسائل مربوط به احراز هویت: در دوران پساکرونا، بسیاری از آزمونها به سیستمهای احراز هویت آنلاین روی آوردند که برای کاربران ایرانی به دلیل محدودیتهای IP و تحریم قابل استفاده نبود.
کشورهای جایگزین برای شرکت در آزمون
اگر در ایران نمیتوانید در آیلتس، تافل یا PTE شرکت کنید، بهترین گزینهها سفر به کشورهای همسایه است. در ادامه، مهمترین مقصدها را بررسی میکنیم.
ترکیه (استانبول، آنکارا، ازمیر)
ترکیه به دلایل متعدد، محبوبترین مقصد ایرانیان برای شرکت در آزمونهای زبان است:
- ویزای فرودگاهی: ایرانیان برای اقامت تا ۹۰ روز نیازی به ویزا ندارند.
- پروازهای متعدد: پرواز مستقیم از تهران، اصفهان، شیراز و مشهد به استانبول روزانه انجام میشود.
- هزینهٔ مناسب: قیمت بلیت رفتوبرگشت در فصلهای کمتقاضا از حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار شروع میشود.
- مراکز متعدد آیلتس و تافل: در استانبول حداقل ۶ مرکز IDP و British Council وجود دارد. مرکز تافل iBT در منطقهٔ شیشلی (Şişli) یکی از پرطرفدارترینهاست.
طبق وبسایت رسمی IDP Turkey، هزینهٔ آیلتس آکادمیک در ترکیه در سال ۲۰۲۵ معادل ۱۸۵ دلار آمریکا است. اسلاتهای آزمون معمولاً ۲ تا ۴ هفتهٔ بعد از تاریخ ثبتنام در دسترس هستند.
امارات متحدهٔ عربی (دبی، ابوظبی)
امارات بهویژه دبی، دومین مقصد محبوب است:
- ویزای فرودگاهی ۳۰ روزه برای ایرانیان صادر میشود.
- هزینهٔ آیلتس: حدود ۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰ درهم (۳۵۰ تا ۴۰۰ دلار) در سال ۲۰۲۵.
- مراکز تخصصی: دبی به دلیل جامعهٔ بینالمللی بزرگ، مراکز آزمون بسیار مجهز و منظمی دارد.
- معایب: هزینهٔ بالای اقامت (هتلهای نزدیک مراکز آزمون روزانه ۸۰ تا ۱۵۰ دلار) و نیاز به ویزای بازگشت.
ارمنستان (ایروان)
ایروان یکی از اقتصادیترین گزینهها است:
- ویزای فرودگاهی ۲۱ روزه برای ایرانیان صادر میشود (طبق توافق دوجانبه).
- پرواز مستقیم: از تهران، اصفهان و تبریز به ایروان در دسترس است.
- هزینهٔ پایین اقامت: هتلهای مناسب از شبی ۳۰ تا ۵۰ دلار.
- مراکز آیلتس: طبق وبسایت رسمی، یک مرکز فعال IDP در ایروان وجود دارد که هزینهٔ آیلتس آکادمیک آن حدود ۱۳۰ دلار است.
- محدودیت اصلی: ظرفیت مراکز محدود است و باید چند هفته زودتر ثبتنام کنید.
گرجستان (تفلیس)
تفلیس نیز یکی دیگر از گزینههای مقرونبهصرفه است:
- ویزای فرودگاهی یکساله برای ایرانیان صادر میشود.
- پرواز مستقیم از تهران به تفلیس در دسترس است.
- هزینهٔ آیلتس: حدود ۱۸۰ دلار در سال ۲۰۲۵.