ویزای همراه: امکان سفر همزمان متقاضی اصلی و همراه به آلمان

مقدمه: پاسخ مستقیم

بله، در بسیاری از موارد متقاضی اصلی ویزای آوسبیلدونگ (آموزش حرفه‌ای) و همراه او می‌توانند با یک پرواز همزمان وارد خاک آلمان شوند؛ اما این موضوع مشروط به آن است که درخواست ویزای همراه از ابتدا همزمان با پرونده اصلی در سفارت یا کنسولگری آلمان ثبت شده باشد. اگر همراه بعداً اقدام کند، معمولاً باید پس از ورود و استقرار متقاضی اصلی، جداگانه برای الحاق اقدام کند. نکته کلیدی دیگر، سطح زبان همراه است: طبق قوانین جدید الحاق خانواده (§29 قانون اقامت AufenthG)، همسر متقاضی معمولاً باید گواهی زبان آلمانی سطح A1 ارائه دهد. در این مقاله که ویژه مهاجرین ایرانی تهیه شده، همه جزئیات ویزای همراه، شرایط پرواز همزمان، سطح زبان و هزینه‌های سال‌های ۱۴۰۳ (۲۰۲۴) تا ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) را بررسی می‌کنیم.

⚠️ نکته مهم: اطلاعات این مقاله بر اساس مقررات سال‌های ۲۰۲۴–۲۰۲۵ تنظیم شده است. قوانین مهاجرتی آلمان به‌طور دوره‌ای تغییر می‌کنند؛ پیش از هر اقدام حتماً با سفارت آلمان در تهران یا منابع رسمی ذکرشده در انتهای مقاله تطبیق دهید.

فهرست مطالب

1. ویزای همراه چیست؟
2. پرواز همزمان یا الحاق بعدی؟
3. شرایط سطح زبان همراه (A1)
4. مدارک لازم برای ویزای همراه
5. مراحل عملی اقدام گام‌به‌گام
6. جدول هزینه‌ها و زمان‌ها (۲۰۲۴–۲۰۲۵)
7. دام‌های رایج مهاجرین ایرانی
8. لینک‌های رسمی
9. سوالات متداول
10. سلب مسئولیت

ویزای همراه چیست؟

«ویزای همراه» اصطلاح رایج میان فارسی‌زبانان برای الحاق خانواده (Familiennachzug) است؛ یعنی ویزایی که به همسر و فرزندان زیر سن قانونیِ فرد دارای حق اقامت در آلمان اجازه می‌دهد به او ملحق شوند. پایه حقوقی این نوع ویزا ماده ۲۹ تا ۳۲ قانون اقامت آلمان (Aufenthaltsgesetz – AufenthG) است.

طبق پورتال رسمی دولت فدرال آلمان برای نیروی کار خارجی، Make it in Germany، اعضای خانواده متخصصان (Fachkräfte) و دانشجویان/متقاضیان آموزش می‌توانند تحت شرایط مشخصی برای الحاق اقدام کنند. همچنین دفتر فدرال مهاجرت و پناهندگی (BAMF) به‌عنوان مرجع اصلی رسیدگی به پرونده‌های اقامت، چارچوب کلی الحاق خانواده را تعریف می‌کند.

چه کسانی «همراه» محسوب می‌شوند؟

• همسر/همسر قانونی متقاضی اصلی
• فرزندان زیر ۱۸ سال (در برخی موارد تا ۱۶ سال با شرایط خاص طبق §32 AufenthG)
• در موارد محدود: والدینِ متخصصان دارای بلو-کارت (نه معمولاً برای متقاضیان آوسبیلدونگ)

تفاوت ویزای همراه با ویزای مستقل

پرواز همزمان یا الحاق بعدی؟

این پرتکرارترین سؤال مهاجرین ایرانی است: «آیا ما دو نفر می‌توانیم با یک پرواز به آلمان برویم؟» پاسخ کوتاه: بله، اما فقط اگر هر دو ویزا قبل از پرواز صادر شده باشند.

سناریوی اول: اقدام همزمان (پرواز همزمان ممکن است)

اگر متقاضی اصلی ویزای آوسبیلدونگ (طبق §16a AufenthG) و همسر او هر دو به‌طور همزمان درخواست خود را در سفارت آلمان ثبت کنند:

1. هر دو پرونده به‌صورت موازی بررسی می‌شوند.
2. ویزای همراه معمولاً فقط پس از تأیید و صدور ویزای اصلی صادر می‌شود.
3. اگر تاریخ صدور هر دو ویزا نزدیک باشد، هر دو می‌توانند با یک پرواز همزمان عازم آلمان شوند.
4. ویزای شنگن نوع D (ملی) معمولاً از تاریخ مشخصی معتبر است؛ می‌توانید تاریخ پرواز را طوری تنظیم کنید که هر دو ویزا فعال باشند.

سناریوی دوم: الحاق بعدی (پرواز جداگانه)

اگر همراه در زمان ثبت پرونده اصلی آمادگی نداشت (مثلاً هنوز گواهی A1 نگرفته بود):

1. متقاضی اصلی ابتدا به آلمان می‌رود و اقامت خود را فعال می‌کند.
2. همراه بعداً در تهران برای ویزای الحاق اقدام می‌کند.
3. در این حالت پرواز همزمان غیرممکن است و همراه باید منتظر تکمیل فرآیند بماند.

نکته کلیدی درباره ویزای آوسبیلدونگ و همراه

بر اساس اطلاعات رسمی Make it in Germany، متقاضیان ویزای آموزش حرفه‌ای (Ausbildung) نیز می‌توانند برای الحاق همسر و فرزندان اقدام کنند، به شرطی که:

• اقامت متقاضی اصلی بیش از حداقل زمان موردنیاز (معمولاً انتظار می‌رود اقامت پایدار یا توان مالی کافی) باشد؛
• فضای کافی مسکونی برای خانواده تأمین شده باشد؛
• توان مالی متقاضی اصلی بدون دریافت کمک‌هزینه اجتماعی (Sozialleistungen) کافی باشد.

💡 نکته پرنده: از زمان اجرای قانون جدید مهاجرت نیروی کار (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) که مرحله دوم آن در مارس ۲۰۲۴ به اجرا درآمد، شرایط الحاق خانواده برای متخصصان تسهیل شده است؛ اما برای متقاضیان آوسبیلدونگ همچنان اثبات توان مالی و مسکن الزامی است.

شرایط سطح زبان همراه (A1)

همسر متقاضی اصلی

طبق §30 AufenthG، همسرِ خارجیِ مقیم آلمان هنگام الحاق معمولاً باید گواهی زبان آلمانی سطح A1 (چارچوب مرجع اروپایی CEFR) ارائه دهد. این گواهی باید از یکی از مؤسسات معتبر مانند گته (Goethe-Institut)، telc یا ÖSD اخذ شود.

استثنائات از الزام A1:

• همسرِ دارندگان بلو-کارت اتحادیه اروپا
• همسرِ پژوهشگران و برخی گروه‌های متخصص (طبق §30 Abs. 1 Satz 2 Nr. 1-3 AufenthG)
• افراد دارای معافیت پزشکی (ناتوانی در یادگیری)
• در برخی موارد، همسران متخصصانی که از ۱ مارس ۲۰۲۴ تحت قوانین جدید وارد شده‌اند — این بخش در حال تحول است و باید وضعیت لحظه‌ای را از سفارت استعلام کنید.

⚠️ دقت کنید: برای متقاضیان آوسبیلدونگ، همسر معمولاً از استثنائات بالا برخوردار نیست و گواهی A1 تقریباً همیشه الزامی است.

فرزندان

• فرزندان زیر ۱۸ سال نیازی به گواهی زبان ندارند.
• اگر فرزند بالای ۱۶ سال بدون والدین می‌آید، شرایط خاص §32 AufenthG (تسلط به زبان یا سازگاری) اعمال می‌شود.

آزمون A1 شامل چیست؟

هزینه آزمون Goethe A1 در ایران حدوداً ۱۵۰ تا ۲۰۰ یورو (سال ۲۰۲۵) است و نتایج معمولاً ظرف چند هفته اعلام می‌شود. ظرفیت آزمون‌ها در تهران محدود است؛ حداقل ۶ ماه قبل از اقدام ویزایی ثبت‌نام کنید.

مدارک لازم

مدارک متقاضی اصلی (ویزای آوسبیلدونگ – §16a AufenthG)

1. قرارداد آموزش حرفه‌ای (Ausbildungsvertrag) از شرکت/مؤسسه آلمانی
2. تأییدیه اداره کار فدرال (Zustimmung der Bundesagentur für Arbeit)
3. مدرک زبان آلمانی (معمولاً B1 یا B2 بسته به برنامه)
4. مدرک تحصیلی ترجمه‌شده و تأییدشده
5. بیمه درمانی
6. اثبات تمکن مالی (حداقل حقوق قرارداد یا Sperrkonto)
7. گذرنامه با اعتبار کافی
8. بیومتریک و عکس‌های پاسپورتی

مدارک همراه (همسر)

1. فرم درخواست ویزای ملی (Nationalvisum) تکمیل‌شده
2. گذرنامه معتبر
3. گواهی زبان A1 از مؤسسه معتبر
4. سند ازدواج رسمی با ترجمه رسمی و تأیید (Legalisation/Apostille)
5. اثبات رابطه واقعی (عکس‌های مشترک، مکاتبات — در صورت درخواست)
6. بیمه درمانی سفر
7. اثبات تمکن مالی متقاضی اصلی + قرارداد مسکن مناسب در آلمان
8. عکس بیومتریک
9. پرداخت هزینه ویزا

📋 چک‌لیست سریع قبل از وقت سفارت:

• گواهی A1 صادر شده (نه فقط قبولی)
• سند ازدواج ترجمه و تأیید شده
• قرارداد اجاره/مسکن متقاضی اصلی در آلمان آماده است
• حساب بانکی متقاضی اصلی گردش مالی مناسب دارد
• فرم VIDEX به‌صورت الکترونیکی تکمیل شده

مراحل عملی

گام ۱: تصمیم‌گیری درباره استراتژی (قبل از ثبت پرونده)

تصمیم بگیرید که همراه از ابتدا همزمان اقدام می‌کند یا بعداً. اگر هدف پرواز همزمان است، از همان ابتدا هر دو پرونده را موازی پیش ببرید.

گام ۲: اخذ گواهی A1 همراه

• ثبت‌نام در دوره و آزمون Goethe/telc/ÖSD
• زمان تقریبی آمادگی از صفر: ۳ تا ۶ ماه

گام ۳: ثبت‌نام همزمان در سفارت

• هر دو متقاضی باید در سامانه وقت سفارت آلمان در تهران ثبت‌نام کنند.
• وقت‌های جداگانه بگیرید اما پرونده‌ها را به هم ارجاع دهید (با نامه توضیحی).

گام ۴: بررسی پرونده توسط مقامات آلمان

• سفارت پرونده را به Ausländerbehörde محل اقامت آینده در آلمان ارسال می‌کند.
• BAMF و اداره بیگانگان محلی (Ausländerbehörde) تأییدیه صادر می‌کنند.
• این مرحله معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته طول می‌کشد (۲۰۲۴–۲۰۲۵).

گام ۵: صدور ویزا و هماهنگی پرواز

• پس از صدور هر دو ویزا، تاریخ پرواز را طوری انتخاب کنید که هر دو ویزا معتبر باشند.
• ویزای ملی نوع D معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه اعتبار ورود دارد.

گام ۶: پس از ورود به آلمان

• ظرف دو هفته پس از ورود، هر دو باید به Ausländerbehörde محلی مراجعه و درخواست کارت اقامت (Aufenthaltstitel) بدهند.
• همراه پس از دریافت اقامت، حق کار نامحدود دارد (طبق قوانین ۲۰۲۴).

جدول هزینه‌ها

💰 جمع تخمینی برای یک زوج (سناریوی همزمان): حدود ۱٬۵۰۰ تا ۳٬۰۰۰ یورو هزینه جانبی، جدا از تمکن مالی موردنیاز.

دام‌های رایج

❌ دام ۱: خرید بلیط پرواز قبل از صدور ویزا. هیچ‌وقت بلیط قطعی نخرید؛ فقط رزرو (Reservation) داشته باشید. صدور ویزای همراه ممکن است چند هفته بعد از ویزای اصلی باشد.

❌ دام ۲: شروع یادگیری زبان A1 دیرهنگام. ظرفیت آزمون‌ها در ایران محدود است؛ تأخیر در A1 یعنی از دست دادن امکان پرواز همزمان.

❌ دام ۳: عدم ترجمه و تأیید رسمی سند ازدواج. سند ازدواج ایرانی باید ترجمه رسمی و تأیید کنسولگری/دادگستری داشته باشد؛ این فرآیند زمان‌بر است.

❌ دام ۴: اثبات ناکافی تمکن مالی. اداره بیگانگان آلمان دقیقاً بررسی می‌کند که متقاضی اصلی بدون Sozialleistungen بتواند همسر را نگهداری کند. حقوق آوسبیلدونگ (حداقل قانونی حدود ۱٬۰۰۰+ یورو در ماه در ۲۰۲۵) معمولاً برای یک نفر کافی است اما برای زوج باید مسکن و بودجه دقیق نشان داده شود.

❌ دام ۵: اعتماد به واسطه‌ها. تنها به اطلاعات سایت‌های رسمی (BAMF، Make it in Germany، Auswärtiges Amt، سفارت آلمان در تهران) اعتماد کنید.

لینک‌های رسمی

• 🇩🇪 Make it in Germany – پورتال رسمی دولت فدرال برای نیروی کار خارجی
• 🇩🇪 BAMF – دفتر فدرال مهاجرت و پناهندگی
• 🇩🇪 وزارت خارجه آلمان (Auswärtiges Amt) – خدمات ویزا
• 🇩🇪 وزارت کشور فدرال (BMI) – سیاست مهاجرتی
• 🇩🇪 سفارت آلمان در تهران
• 🇩🇪 deutschland.de – اطلاعات عمومی درباره آلمان

سوالات متداول

۱. آیا همراه واقعاً می‌تواند با همان پرواز متقاضی اصلی وارد آلمان شود؟

بله، به شرطی که ویزای همراه قبل از تاریخ پرواز صادر شده باشد. سفارت‌ها معمولاً ویزای همراه را پس از تأیید ویزای اصلی صادر می‌کنند؛ اگر هر دو نزدیک هم صادر شوند، پرواز همزمان کاملاً ممکن است. اگر همراه بعداً اقدام کند، پرواز جدا خواهد بود.

۲. آیا همسر متقاضی آوسبیلدونگ حتماً به گواهی A1 نیاز دارد؟

در اغلب موارد بله. طبق §30 AufenthG، همسر باید سطح A1 زبان آلمانی را اثبات کند. استثنائات (مانند بلو-کارت یا پژوهشگران) معمولاً شامل متقاضیان آوسبیلدونگ نمی‌شود. وضعیت دقیق را حتماً از سفارت آلمان در تهران استعلام کنید، چون قوانین ۲۰۲۴–۲۰۲۵ در حال تغییر هستند.

۳. آیا همراه حق کار در آلمان دارد؟

بله. پس از ورود و دریافت کارت اقامت، همسرِ متقاضی اصلی معمولاً بدون محدودیت می‌تواند کار کند. این یکی از مزایای قوانین جدید مهاجرتی از سال ۲۰۲۴ است.

۴. چقدر طول می‌کشد تا ویزای همراه صادر شود؟

کل فرآیند (از ثبت درخواست تا صدور ویزا) معمولاً ۲ تا ۴ ماه طول می‌کشد (تجربه سال‌های ۲۰۲۴–۲۰۲۵). اگر همزمان با پرونده اصلی اقدام شود، زمان کل کمینه می‌شود.

۵. اگر ازدواج ما بعد از شروع آوسبیلدونگ انجام شود چه؟

مشکلی نیست؛ همسر می‌تواند بعداً برای ویزای الحاق (Familiennachzug) اقدام کند. در این حالت پرواز همزمان ممکن نیست و باید شرایط مسکن، تمکن مالی و A1 در زمان اقدام جدید احراز شود.

۶. آیا فرزند ما هم می‌تواند همزمان بیاید؟

بله، فرزندان زیر ۱۸ سال بدون نیاز به گواهی زبان می‌توانند در همان پرونده الحاق شوند و در صورت صدور همزمان ویزاها، با یک پرواز وارد آلمان شوند.

سلب مسئولیت

این مقاله صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی یا توصیه رسمی نیست. قوانین مهاجرتی آلمان به‌طور مکرر تغییر می‌کنند و رویه سفارت‌ها بسته به موقعیت فردی متفاوت است. اطلاعات این مقاله مربوط به سال‌های ۲۰۲۴–۲۰۲۵ (۱۴۰۳–۱۴۰۴) است. پیش از هر تصمیم، حتماً با سفارت آلمان در تهران، اداره بیگانگان محل اقامت آینده یا یک مشاور مهاجرتی مجاز (Rechtsanwalt für Migrationsrecht) مشورت کنید. مسئولیت نهایی تصمیم‌ها بر عهده خود متقاضی است.